Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een tornado is een wervelwind met windsnelheden tot enkele honderden kilometers per uur, die ontstaat onder een sterke, onstabiele stijgstroom in een buienwolk. Deze quiz test wat je weet over het ontstaan van tornado's, de supercel en de mesocycloon, de schaal van Fujita en de verschillende tornadovormen. Ook de beruchte uitbraken in de Verenigde Staten en de tornado's die Nederland en België troffen, van 1674 tot Zierikzee in 2022, komen aan bod.
Alle 24 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe wordt het tornadogevoelige gebied van Midden-Texas tot Nebraska en Iowa genoemd?
Tornado Alley
Vochtige warme lucht uit het zuiden schuift daar onder een koelere luchtlaag uit Mexico en de Rocky Mountains.
Q 02Hoe hoog kunnen de windsnelheden in een tornado oplopen?
Tot enkele honderden km/u
De wervel is meestal tientallen meters tot een paar kilometer breed.
Q 03Hoe worden mensen genoemd die voor de kick op zoek gaan naar tornado's en zware onweersbuien?
Tornadojagers
Vooral in de Verenigde Staten heten ze stormchasers; sommigen zijn wetenschappers die metingen doen.
Q 04Volgens welke schaal worden tornado's ingedeeld?
Fujita
In Noord-Amerika wordt sinds 2007 een verbeterde versie van deze schaal gebruikt, de Enhanced Fujita scale.
Q 05Vanwaar stroomt de vochtige warme lucht die bijdraagt aan tornado's in het midden van de VS?
Uit de Golf van Mexico
Die lucht schuift onder een laag uit Mexico en de Rocky Mountains waarin de temperatuur sterk afneemt met de hoogte.
Q 06Waardoor is een tornado meestal zichtbaar?
Doordat waterdamp in de wervel condenseert
Ook opgetild materiaal van het aardoppervlak maakt de wervel zichtbaar.
Q 07Wat moet de temperatuur doen met de hoogte om felle onweersbuien te laten ontstaan?
Sterk afnemen
Tegelijk moet er bij het aardoppervlak lucht aanwezig zijn die veel waterdamp bevat.
Q 08Welke tornadovorm ziet eruit als een slang in de lucht?
Touwtornado
De kachelpijptornado heeft juist rechte, verticale wanden die loodrecht op de grond staan.
Q 09Waarmee scannen wetenschappers die tornado's opzoeken de wervel van dichtbij?
Met een radar
Zo hopen ze het ontstaan van tornado's, waarover nog veel onduidelijk is, beter te begrijpen.
Q 10Welke tornadovorm heeft verticale wanden die loodrecht op het aardoppervlak staan?
Kachelpijptornado
Andere vormen zijn de touwtornado, die op een slang lijkt, en de wigtornado met zijn driehoekige vorm.
Q 11Welke tornadovorm heeft de vorm van een grote driehoek met de punt naar beneden?
Wigtornado
De zijkanten van deze vorm lopen naar onderen taps toe.
Q 12Hoeveel tornado's komen er gemiddeld per jaar in de Verenigde Staten voor?
1.000
De meeste daarvan zijn niet sterk; ze treden vooral op in het centrale deel van het land.
Q 13Sinds welk jaar wordt in Noord-Amerika de Enhanced Fujita scale (EF) gebruikt?
2007
De invoering gebeurde op 1 februari van dat jaar, zowel in de Verenigde Staten als in Canada.
Q 14Hoe heet een serie tornado's die uit dezelfde supercel voortkomt?
Q 21Hoe ontstaat in een supercel de draaiing om een verticale as?
Door het kantelen van rotatie rond een horizontale as
Daarom is bij de sterkste tornado's steeds een sterke verandering van de windsnelheid met de hoogte aanwezig.
Q 22Op welke hoogte waait boven het midden van de VS een sterke westelijke wind?
5 kilometer
Vlak boven de grond waait juist een zuidelijke wind die met de hoogte sterk in kracht toeneemt.
Q 23Hoeveel tornado's troffen het midden van de VS op 10 en 11 november 2002?
70
Bij die uitbraak kwamen 36 mensen om het leven.
Tornadofamilie
Zo'n reeks ontstaat uit de mesocycloon, de roterende kern van de bui.
Q 15Hoeveel tornado's komen er naar schatting per jaar in Nederland voor?
35
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, komen tornado's ook in Nederland en België voor, al zijn ze meestal zwak.
Q 16In welke twee staten ontstonden op 3 en 4 mei 1999 zestig tornado's?
Oklahoma en Kansas
Zeker 45 mensen vonden daarbij de dood; sommige tornado's hadden een diameter van 800 meter.
Q 17Hoe wordt de rotatie van een supercel genoemd?
Mesocycloon
Tornado's kunnen ook voorkomen bij buien die niet in hun geheel roteren; die zijn meestal minder krachtig.
Q 18Hoeveel tornado's ontstonden bij de 'super outbreak' van 3 april 1974 in de VS?
148
De uitbraak trof het middenwesten van het land en kostte 300 mensen het leven.
Q 19Hoe wordt de horizontale draaiing genoemd die door windschering in een onweersbui ontstaat?
Vorticiteit
De stijgstroom tilt die draaiing verticaal op, waardoor de bui als geheel gaat roteren.
Q 20Hoe heet een wind vlak boven het aardoppervlak waarvan de snelheid sterk toeneemt met de hoogte?
Low level jet
Boven het midden van de VS is dit een zuidelijke wind; het ruimen van de wind met de hoogte helpt rotatie in buien te ontstaan.
Q 24Hoeveel tornado's per 10.000 km² telt Nederland per jaar?
8,4
Omgerekend is dat 21,8 per 10.000 vierkante mijl, meer dan in welke Amerikaanse staat ook.