Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een tsunami is op open zee nauwelijks te zien, maar groeit bij de kust uit tot een muur van water. Deze quiz gaat over hoe zulke golven ontstaan, hoe snel ze reizen en waarom ze zo verwoestend zijn. Je krijgt vragen over de herkomst van het woord, waarschuwingssystemen, de kans op een tsunami in de Noordzee en de ramp van maart 2011 in Japan. Elke vraag heeft vier antwoorden en een korte uitleg.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waardoor worden tsunami's in open zee meestal veroorzaakt?
Zeebevingen
In open zee valt zo'n golf nauwelijks op; pas bij de kust wint hij aan hoogte.
Q 02Rond welke oceaan komen tsunami's het meest voor?
Grote Oceaan
Langs alle randen van deze oceaan zorgt platentektoniek voor veelvuldige aardbevingen.
Q 03Wat betekent het Japanse woord tsunami letterlijk in het Nederlands?
Havengolf
In het Nederlands wordt het woord uitgesproken als tsoenami; de golf overspoelt de kuststrook onverwacht.
Q 04In welke vulkanisch en seismisch zeer actieve zone ligt Japan?
Ring van Vuur
Aardbevingen zijn er niet ongewoon: in 1995 kostte de aardbeving van Kobe aan meer dan 6.000 mensen het leven.
Q 05Waardoor ontstaat een stormvloed, anders dan een tsunami?
Krachtig windveld
Een stormvloed kan tot anderhalve dag duren en de gevolgen zijn soms catastrofaal.
Q 06Wat doet de zee vlak voor een tsunami als eerst een golfdal de kust bereikt?
Ze trekt zich ver terug
Vissen komen dan op het droge te liggen en er duiken voorwerpen op die anders nooit te zien zijn.
Q 07Hoe verandert de snelheid van een tsunami wanneer hij ondiep water bij de kust bereikt?
Sterke afname
Tegelijk wordt de golf hoger, tot enige tientallen meters boven de normale vloedlijn.
Q 08Welke hoge vloed ontstaat regelmatig door de zwaartekracht van maan en zon?
Springvloed
Zo'n vloed hoort bij het getij en heeft geen dramatische gevolgen voor kustbewoners.
Q 09Nabij welk Indonesisch eiland deed zich in december 2004 een enorme tsunami voor?
Sumatra
Bij een grote beving kan het golffront van een tsunami tot honderden kilometers breed zijn.
Q 10In welke richting moet veel water plots verplaatst worden om een tsunami te doen ontstaan?
Verticaal
Dat kan door een beving gebeuren, maar ook door een vulkanische uitbarsting onder zee of vlak aan zee.
Q 11Welke mogelijke oorzaak van een tsunami geldt als zeer zeldzaam?
Meteorietinslag
Vaker gaat het om een beving of om een vulkaan, eventueel met een gloedwolk die langs de helling de zee in raast.
Q 12Wat vernielde de tsunami in kerncentrale Fukushima I, waardoor de koeling uitviel?
Noodstroomvoorziening
De generatoren kwamen onder water te staan; de koeling op accu's stopte na enkele uren doordat de accu's leeg waren.
Q 13Tot waar reikt de waterbeweging van een tsunami in de diepte?
De zeebodem
Een windgolf is alleen aan het oppervlak te merken; in een tsunami zit daardoor veel meer energie opgeslagen.
Q 21Welk zeedier graast in ondiep kustwater en is daardoor kwetsbaar voor tsunami's?
Doejong
Niet alleen mensen, bomen en gebouwen worden getroffen, maar ook dieren die vlak voor de kust leven.
Q 22Waardoor kunnen levende kolonies koraaldiertjes na een tsunami verstikken?
Omgewoeld zand
Koraalriffen kunnen door een tsunami ook rechtstreeks ernstig beschadigd worden.
Q 23Welke aardplaat schoof bij de Japanse beving van 2011 onder de Noord-Amerikaanse Plaat?
Pacifische Plaat
Door dezelfde beweging wordt onder meer de Marianentrog gevormd.
Q 14Hoe hoog is een tsunamigolf doorgaans wanneer hij op open zee ontstaat?
Enkele decimeters
De golflengte is daarentegen enorm: tot honderden kilometers.
Q 15Voor de kust van welk Japans eiland deed de zware beving van 11 maart 2011 zich voor?
Honshu
Het epicentrum lag op circa 130 km ten oosten van de stad Sendai.
Q 16Bij hoeveel reactoren van kerncentrale Fukushima I smolt in 2011 de kern?
Drie
Door de serie ongelukken kwam een aanzienlijke hoeveelheid radioactief materiaal vrij en werd de nucleaire noodtoestand uitgeroepen.
Q 17Welk bedrijf zette na de Japanse ramp van 2011 de site Person Finder in voor vermisten?
De hulpverlening werd ernstig gehinderd doordat wegen, spoorwegen en waterleidingen zwaar beschadigd waren.
Q 18Van welke grootheid hangt de snelheid van een tsunamigolf af?
Waterdiepte
In de formule staat ook de valversnelling van 9,81 m/s²: de golfsnelheid is de wortel uit het product van beide.
Q 19Op welke magnitude werd de kracht van de Japanse beving van maart 2011 vastgesteld?
9,0
Het was de krachtigste beving ooit in Japan gemeten; aanvankelijk werd een lagere momentmagnitude gemeld.
Q 20Hoelang na het droogvallen van de kust komt de top van de tsunami onvermijdelijk?
Een kwartier tot een half uur
Wie dit ziet gebeuren, moet meteen naar hoger gebied vluchten in plaats van op zoek te gaan naar vis of waardevolle voorwerpen.
Q 24Hoeveel meter hoog worden tsunami's door bevingen in het Noordzeegebied zelf hooguit?
0,5
Aardbevingen in dit gebied zijn van geringe sterkte; in de Middellandse Zee komen middelgrote tsunami's vaker voor.
Q 25Waardoor dempt een kleine tsunami in de ondiepe zuidelijke Noordzee sterk uit?
Bodemwrijving
Zo'n golf breekt al op tientallen kilometers uit de kust.
Q 26Hoe communiceren waterdrukmeters diep in de oceaan met de boeien die erboven drijven?
Geluidssignalen
De meters hangen op grote diepte, waar windgolven niet reiken en de drukverschillen door het getij volkomen voorspelbaar zijn.
Q 27Vanaf welke hoogte in meters is een tsunami volgens een voorstel uit 2014 een megatsunami?
100
Een strikte wetenschappelijke definitie bestaat niet; het voorstel noemt daarnaast een amplitude van 50 meter.
Q 28Welke aardverschuiving veroorzaakte de grootste bekende tsunami in de Noordzee?
Storegga
Langs de kust van de zuidelijke Noordzee worden geen hoog oprijzende tsunami's verwacht.
Q 29Sinds welk jaar bestaat het DART-systeem, dat tsunami's diep in de oceaan opspoort?
1996
De afkorting staat voor Deep-ocean Assessment and Reporting of Tsunamis; in 2004 verkeerde het systeem nog in een experimenteel stadium.
Q 30Volgens welk transliteratiesysteem is tsunami de romaji-schrijfwijze van 津波?
Hepburn
Het woord kan ook in hiragana (つなみ) en katakana (ツナミ) worden geschreven.