Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Tyrannosaurus rex is vermoedelijk de bekendste dinosauriër die ooit heeft geleefd: een reusachtige vleeseter op hoge achterpoten, met een zware kop en piepkleine voorpoten. Deze quiz gaat over de ontdekking en naamgeving, de bouw van schedel en skelet, de jacht en de snelheid van het dier. Ook beroemde skeletten komen voorbij, zoals Sue in Amerika en Trix in Naturalis.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoeveel zichtbare vingers had Tyrannosaurus aan elke hand?
Twee
Van een derde vinger is alleen nog een gereduceerd middenhandsbeentje over; een tijd lang nam men abusievelijk aan dat de hand drie vingers droeg.
Q 02In welk tijdvak leefde Tyrannosaurus, zo'n 70 tot 66 miljoen jaar geleden?
Laat-Krijt
Het dier leefde in het westelijk deel van het huidige Noord-Amerika en verdween bij het massale uitsterven waarmee het Mesozoïcum eindigde.
Q 03Naar wie is het beroemde tyrannosaurusskelet Sue vernoemd?
Haar ontdekster
Of het dier echt een vrouwtje was, is nooit bewezen; de bijnaam zegt daar dus niets over.
Q 04Welke hamburgerketen kreeg als donateur het recht om het skelet Sue in reclame te gebruiken?
McDonald's
De keten maakte er vooral rond de millenniumwisseling een campagne van; ook Disney verwierf als donateur zulke rechten.
Q 05In welke Amerikaanse stad staat het tyrannosaurusskelet Sue tentoongesteld?
Chicago
Het skelet werd in 1997 geveild voor 7,6 miljoen dollar, toen een recordprijs voor een fossiel van deze dinosauriër.
Q 06Met welke huidige dieren deelde Tyrannosaurus een ademhaling via een stelsel van luchtzakken?
Vogels
De lucht stroomde steeds in één richting door de stijve longen, wat de opneming van zuurstof meer dan verdubbelde.
Q 07Welke planteneter maakte ongeveer de helft uit van het beschikbare voedsel van Tyrannosaurus?
Triceratops
Deze prooi was redelijk snel, zeer groot en kon zich met hoorns en nekschild flink verweren, wat om een krachtige beet vroeg.
Q 08Wat bedekte de huid van een volwassen Tyrannosaurus, zo blijkt uit gevonden huidafdrukken?
Schubben
De afdrukken zitten op de nek, het darmbeen en de zijkant van de staart van het exemplaar Wyrex; jongen droegen mogelijk nog een primitief verenkleed.
Q 09In welk jaar werd het tyrannosaurusskelet Sue bij toeval ontdekt door een fossielenjaagster?
1990
De vondst werd gedaan op 12 augustus, ten noorden van het plaatsje Faith in Ziebach County; op 1 september was de opgraving al afgerond.
Q 10Op welk continent leefde de in 1955 benoemde Tyrannosaurus bataar?
Azië
De meeste paleontologen rekenen deze grote tyrannosauride tot een eigen geslacht, Tarbosaurus, al verschillen de beide genera weinig van elkaar.
Q 11Hoeveel centimeter lang zijn de grootste tanden van Tyrannosaurus, wortel inbegrepen?
30
Daarvan stak achttien centimeter als kroon boven het tandvlees uit; geen andere bekende theropode had langere tanden.
Q 12Welke museumdirecteur benoemde en beschreef in 1905 de soort Tyrannosaurus rex?
Henry Fairfield Osborn
Hij leidde het American Museum of Natural History en baseerde de soort op een gedeeltelijk skelet dat in juli 1902 in Montana was gevonden.
Q 13Welke pech met de truck leidde tot de toevallige ontdekking van het tyrannosaurusskelet Sue?
Lekke band
Terwijl de anderen het wiel verwisselden, ging de fossielenjaagster op verkenning en zag ze wervels uit een rotswand steken.
Q 21Van welk dier ging John R. Hutchinson in 2002 uit om de snelheid van Tyrannosaurus te schatten?
Kip
Zijn slotsom: de maximumsnelheid lag waarschijnlijk niet hoger dan 23 km/h, zodat de reus alleen kon stappen en niet rennen.
Q 22Aan de oostkust van welk toenmalig subcontinent zijn alle skeletten van Tyrannosaurus gevonden?
Laramidia
Dit land grensde aan de Western Interior Seaway, een toen ver naar het noorden reikende uitloper van de Golf van Mexico.
Q 23Hoeveel jaar oud was de tyrannosaurus Sue vermoedelijk bij haar dood, afgaand op groeiringen?
28
Tot de vondst van Trix in 2013 was dat de hoogste leeftijd die ooit bij een exemplaar van deze dinosauriër was gemeten.
Q 14Welke toen revolutionaire eigenschap schreef Robert Bakker in 1968 aan de dinosauriërs toe?
Warmbloedigheid
Hij stelde Tyrannosaurus aan het grote publiek voor als een felle rover die in een achtervolgingsjacht wel 70 km/h kon halen.
Q 15Bij welk veilinghuis werd het tyrannosaurusskelet Sue op 4 oktober 1997 verkocht?
Sotheby's
Vooraf was het skelet getaxeerd op een miljoen dollar; een inzamelingsactie moest voorkomen dat het bij een rijke particuliere verzamelaar in het buitenland belandde.
Q 16Welke bijnaam kreeg Tyrannosaurus als jager die vanuit een hinderlaag zou toeslaan?
Landhaai
In dit beeld lag het dier achter dichte begroeiing op de loer en stormde het in een korte sprint met opengesperde muil op zijn prooi af.
Q 17Hoeveel procent van het skelet van de tyrannosaurus Sue is teruggevonden?
73
Er werden 219 skelet-elementen geborgen, waaronder een volledige schedel, de rechterarm en 36 staartwervels.
Q 18Voor hoeveel miljoen dollar werd het tyrannosaurusskelet Stan op 6 oktober 2020 geveild?
31,8
Daarmee raakte het skelet Sue na ruim twintig jaar de status van duurste skelet van deze dinosauriër kwijt.
Q 19Wat voor dier spoorde in 1992 op een bouwterrein in Littleton een skelet van Tyrannosaurus op?
Hond
Het is ook het enige skelet van deze dinosauriër uit Colorado; de beenderen raakten door de bouwwerkzaamheden ernstig beschadigd.
Q 20Hoeveel kilometer per uur wandelde Tyrannosaurus volgens een Nederlandse studie uit 2021?
5
De onderzoekers gingen uit van een zwaaiende staart waarin elastische energie werd benut; de uitkomst lag lager dan eerder werd aangenomen.
Q 24In welk jaar vond Arthur Lakes vermoedelijk de allereerste resten van Tyrannosaurus?
1874
Het ging om slechts één tand, gevonden bij Golden in Colorado, die foutief aan Deinodon werd toegeschreven en nooit is beschreven.
Q 25Welke planten ontbraken, net als eiken, nog in het leefgebied van Tyrannosaurus?
Grassen
Het landschap was vrij dicht bebost, doortrokken van kleinere rivieren, en kende een warm subtropisch klimaat met het hele jaar door veel regen.
Q 26Wat werd normaal gecontroleerd met de scanner die in 1998 de schedel van Sue doorlichtte?
Delen van de spaceshuttle
De kop was te groot voor standaard medische apparatuur; de scan leverde 758 doorsneden op en een virtueel beeld van de hersenen.
Q 27Welke aandoening verklaart volgens later onderzoek de vergroeide staartwervels van skelet Sue?
Artritis
Eerder werd gedacht aan een ongeluk tijdens de paring, waarbij een mannetje op de staart zou zijn gaan staan.
Q 28Wat verraadde het medullaire been in het tyrannosaurusskelet B-rex over het dier?
Het was een wijfje
Aan zulk been wordt kalk onttrokken voor de leg; van hetzelfde exemplaar is zelfs het beenmerg bewaard gebleven.
Q 29Welke naam kreeg in 1905 een in Wyoming gevonden skelet dat later Tyrannosaurus bleek te zijn?
Dynamosaurus imperiosus
De naam betekent 'heersende krachtsauriër'; al in 1906 werd duidelijk dat beide vormen identiek waren en verviel deze naam.
Q 30Welk bot werd voor het eerst bij een Tyrannosaurus gevonden in het skelet Bucky?
Vorkbeen
Het skelet is genoemd naar zijn vinder, cowboy Bucky Derflinger, die in 1999 nog een exemplaar van deze dinosauriër ontdekte.