Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych, w których poziom glukozy we krwi jest podwyższony z powodu defektu produkcji lub działania insuliny. Wyróżnia się między innymi typ 1, typ 2 oraz cukrzycę ciężarnych. Ten quiz sprawdza wiedzę o przyczynach i objawach choroby, jej powikłaniach, sposobach leczenia oraz o samej insulinie i jej budowie. Nie brakuje też historii: od starożytnych opisów choroby, przez doświadczenia z XIX wieku, po pierwsze zastosowanie insuliny i polskie akcenty w nauce oraz sporcie.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakim przyrządem bada się stężenie glukozy we krwi?
glukometrem
Obecność glukozy lub ketonów w moczu sprawdza się z kolei za pomocą barwnie reagujących pasków diagnostycznych.
Q 02Jakie jest podstawowe zadanie insuliny w organizmie?
obniżenie stężenia glukozy we krwi
Głównymi narządami docelowymi tego hormonu są wątroba, tkanka tłuszczowa i mięśnie szkieletowe.
Q 03Zaburzenia ukrwienia i unerwienia której części ciała grożą diabetykom amputacją?
stopy
Zaburzenia te mogą prowadzić do owrzodzeń, deformacji i infekcji, a w konsekwencji do martwicy.
Q 04Co dzieje się z cukrzycą ciężarnych po zakończeniu ciąży?
ustępuje całkowicie
Zaburzenie przejawia się głównie w trzecim trymestrze, gdy najsilniej działają hormony łożyskowe.
Q 05Jak nazywa się zmniejszona wrażliwość tkanek na insulinę?
insulinooporność
Stan ten wymaga produkcji nadmiernej ilości insuliny, co w dalszym przebiegu choroby przekracza zdolności wydzielnicze trzustki.
Q 06Jakie urządzenie zapewnia choremu stały podskórny dopływ insuliny?
pompa insulinowa
Urządzenie pozwala na najlepsze wyrównanie glikemii, ale wymaga dużego zaangażowania chorego we własną terapię.
Q 07Jaki proces niszczy w cukrzycy typu 1 komórki produkujące insulinę?
autoimmunologiczny
Tkanki zachowują przy tym normalną wrażliwość na insulinę – brakuje samego hormonu we krwi.
Q 08Co po polsku oznacza łacińskie słowo insula, od którego pochodzi nazwa insuliny?
wyspa
Insulina to hormon peptydowy o zasadniczej roli w metabolizmie węglowodanów, a także białek i tłuszczów.
Q 09Zapach jakiej substancji może mieć oddech chorego, gdy we krwi pojawiają się ciała ketonowe?
acetonu
Ciała ketonowe powstają z rozpadu tłuszczów, gdy organizm nie może korzystać z cukru jako składnika odżywczego.
Q 10Z trzustek bydlęcych i jakich jeszcze izolowano dawniej preparaty insuliny?
świńskich
Od lat 80. XX w. większość dostępnych preparatów insuliny jest pochodzenia biotechnologicznego.
Q 11Co oznacza łacińskie słowo mellitus w nazwie diabetes mellitus?
słodki jak miód
Starożytni Egipcjanie, Hindusi i Grecy opisywali niemożliwe do zaspokojenia pragnienie i szybko postępujące wyniszczenie ciała chorych.
Q 12Którą część oka uszkadza retinopatia cukrzycowa?
siatkówkę
Najpoważniejszym skutkiem uszkodzenia narządu wzroku w przebiegu cukrzycy jest ślepota.
Q 13Jaką hemoglobinę oznacza skrót HbA1c?
glikowaną
Chorzy utrzymujący niską wartość tego wskaźnika rzadziej mają powikłania cukrzycy, ale zbyt niska sugeruje częste hipoglikemie.
Q 21W którym roku Frederick Banting otrzymał Nagrodę Nobla za odkrycie insuliny?
1923
Razem z nim wyróżniono jego zwierzchnika Johna Macleoda, a Banting podzielił się premią finansową z pominiętym asystentem.
Q 22Który lekarz w 1675 roku dodał do nazwy diabetes łacińskie słowo mellitus?
Thomas Willis
Dodane słowo odnosiło się do smaku moczu chorych, który zauważyli już starożytni Grecy, Chińczycy, Egipcjanie oraz Hindusi.
Q 23Kto w 1958 roku odebrał Nagrodę Nobla za ustalenie sekwencji aminokwasowej insuliny?
Frederick Sanger
Insulina była pierwszym białkiem, dla którego udało się ustalić sekwencję, a później także przeprowadzić syntezę chemiczną.
Q 14Liście jakiej rośliny od stuleci stosuje się w Ameryce Południowej w terapii cukrzycy?
stewii
Prowadzone są badania nad zawartym w tych liściach związkiem – rebaudiozydem A.
Q 15Jak fachowo nazywa się zwiększone pragnienie, typowy objaw cukrzycy?
polidypsja
Zwiększona utrata wody z moczem powoduje także wysychanie błon śluzowych i skóry.
Q 16Z którego miasta pochodził Leonard Thompson, pierwszy chory leczony insuliną?
Toronto
Chłopiec miał czternaście lat, a hormon oczyszczono wcześniej dzięki pracom Jamesa Collipa.
Q 17Który hormon uwalnia glukozę z zapasów glikogenu w wątrobie?
glukagon
Chorym, którzy nie są w stanie przyjąć glukozy doustnie, podaje się go domięśniowo z podręcznego zestawu.
Q 18Który student medycyny odkrył insulinę razem z chirurgiem Frederickiem Bantingiem?
Charles Best
Obaj badacze byli Kanadyjczykami, a ich odkrycie stanowiło przełom w leczeniu cukrzycy.
Q 19Na jakich zwierzętach Minkowski i von Mering badali w 1889 roku skutki wycięcia trzustki?
psach
Po serii doświadczeń badacze stwierdzili, że usunięcie tego narządu wywołuje u zwierząt cukrzycę.
Q 20Jak nazywa się uszkodzenie drobnych naczyń i naczyń włosowatych w cukrzycy?
mikroangiopatia
Zmiany w naczyniach o średniej i dużej średnicy mają z kolei charakter miażdżycowy.
Q 24Jakim skrótem określa się wolno postępującą postać cukrzycy typu 1 u dorosłych?
LADA
Postać szybko postępująca zwykle występuje natomiast u dzieci.
Q 25Jaką metodą Dorothy Crowfoot Hodgkin ustaliła w 1969 roku budowę przestrzenną insuliny?
krystalografią rentgenowską
Chemiczną syntezę insuliny przeprowadzono sześć lat wcześniej, w 1963 roku.
Q 26Kto ukuł nazwę diabetes, wywodzącą się z języka greckiego?
Areteusz z Kapadocji
Grecki czasownik diabaínein oznaczał dosłownie „przechodzenie przez”, co odnosiło się do nadmiernej produkcji moczu.
Q 27W którym roku Matthew Dobson potwierdził, że słodki smak moczu cukrzyków pochodzi od cukru?
1776
Uczony stwierdził nadmiar pewnego rodzaju cukru zarówno w moczu, jak i we krwi chorych.
Q 28Jak dziedziczony jest zespół Wolframa, zaburzenie neurodegeneracyjne?
autosomalnie recesywnie
Pierwsze objawy pojawiają się w dzieciństwie; należą do nich moczówka prosta, cukrzyca typu 1, atrofia nerwu wzrokowego oraz głuchota.
Q 29Aktywność jakiego enzymu wykazuje receptor insulinowy?
kinazy tyrozynowej
Jest to receptor błonowy, który fosforyluje białka zwane substratami receptora insulinowego (IRS).
Q 30Który polski chemik brał udział w opracowaniu metody uzyskiwania ludzkiej insuliny z bakterii?
Adam Kraszewski
Metodę opracowano pod koniec lat 70. XX w. w zespole prof. Keiichiego Itakury w City of Hope National Medical Center.