Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Folklor, czyli „wiedza ludu”, to symboliczno-artystyczna dziedzina kultury ludowej: pieśni, podania, obrzędy, przysłowia, ale też współczesne dowcipy i legendy miejskie. Termin wprowadził w XIX wieku brytyjski pisarz, a dziś zajmuje się nim osobna nauka — folklorystyka. W tym quizie sprawdzisz, co wiesz o historii pojęcia, typologiach folkloru, jego funkcjach i cechach przekazu ustnego, a także o polskich badaczach, którzy je opisali. Pytania mają różny poziom trudności — od podstaw po szczegóły dla miłośników kultury ludowej.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która funkcja folkloru polega na kształtowaniu upodobań artystycznych i rozwijaniu wyobraźni?
estetyczna
Z wartości artystycznych folkloru czerpali poeci, pisarze i muzycy, zwłaszcza w epoce romantyzmu.
Q 02Co dosłownie znaczy angielskie wyrażenie „folk-lore”, od którego pochodzi słowo „folklor”?
„wiedza ludu”
Ta dziedzina kultury ludowej ma charakter wieloskładnikowy, niejednolity i synkretyczny.
Q 03Jaki słynny zespół jest przykładem folkloru rekonstruowanego, czyli stylizowanego?
„Mazowsze”
Do tej samej kategorii należą kapele grające na tradycyjnych instrumentach oraz zespoły akademickie, jak „Poligrodzianie” czy „Krakus”.
Q 04Jaki prąd umysłowy, gloryfikujący kulturę ludową, sprzyjał upowszechnieniu terminu „folklor” w Europie?
romantyzm
Termin rozpowszechnił się z czasem na całym świecie, ale to w Europie znalazł najpodatniejszy grunt.
Q 05Jakie trzy odmiany folkloru podaje się jako przykłady kryterium regionalnego?
góralski, kaszubski i śląski
Podziały folkloru krzyżują się: ten sam przekaz może być jednocześnie regionalny, zawodowy i środowiskowy.
Q 06Która funkcja folkloru to uspokajający lub pobudzający wpływ na odbiorców?
psychologiczna
Folklor pełni też funkcję rozrywkowo-autoteliczną, czyli bawi i istnieje dla samego siebie.
Q 07Poprzez co, obok celowego przyuczenia, przekazywane są w folklorze umiejętności wokalno-muzyczne?
naśladownictwo
Przykładem celowego przyuczenia u przekazującego jest nauka gry na instrumencie.
Q 08Jakie formy obejmuje folklor współczesny?
plotka, dowcip i legenda miejska
Zalicza się tu również pogłoskę, anegdotę, satyrę towarzyską, stereotypowy toast, formułę życzeniową, porzekadło i parodię.
Q 09Z czego wynika wariantywność tekstu folkloru?
ustnej transmisji
Przekaz ustny sprzyja twórczemu przetwarzaniu tekstu oraz wprowadzaniu dodatków i uzupełnień.
Q 10Jakie dwie odmiany folkloru są przykładami kryterium zawodowego?
górniczy i rybacki
Kryterium środowiskowe pozwala natomiast wyróżnić folklor żołnierski, marynarski, przestępczy i uczniowski.
Q 11Jakie stanowisko w sporze o zakres folkloru zajmuje współczesna folklorystyka?
pośrednie
Do folkloru zalicza się dziś zwyczaje, obrzędy i wierzenia wraz z kulturą artystyczną: literaturą ustną, muzyką i tańcem.
Q 12Przykładem której funkcji folkloru jest folklor antyfeudalny lub antyhitlerowski?
polityczno-społecznej
Polega ona na wyrażaniu protestu wobec ucisku i niesprawiedliwości; innym przykładem jest folklor antyszlachecki.
Q 13Co zalicza się do folkloru plastycznego według kryterium dominanty środków wyrazu?
maski i kostiumy
To samo kryterium wyróżnia jeszcze folklor słowny, muzyczny, taneczny i widowiskowy.
Q 21Według jakiego kryterium wyróżnia się folklor chłopski, szlachecki, miejski i robotniczy?
socjohistorycznego
Inne kryteria podziału to m.in. środowiskowe, zawodowe, regionalne, etniczne oraz dominanta środków wyrazu.
Q 22Z czym tekst folkloru jest strukturalnie powiązany?
mimiką, gestem i choreografią
Inne cechy tekstu folkloru to oralność i dialogiczność, czyli bezpośredni kontakt uczestników przekazu.
Q 23Jakim terminem określa się folklor rekonstruowany, np. występy zespołów pieśni i tańca?
folkloryzm
To zjawisko wtórne: teksty i obrzędy wyuczone, opracowane stylistycznie i przedstawiane w celowo zaaranżowanych sytuacjach.
Q 14Kim zwykle są nadawcy przekazu folklorystycznego?
uzdolnione jednostki
Są oni kompetentnymi reprezentantami tradycji, a odbiorca musi np. podzielać określony stosunek do norm społecznych i znać fakty związane z tekstem.
Q 15Ile stanowisk zajmowali badacze w sporze o zakres pojęcia „folklor”?
trzy
Rozbieżności w rozumieniu zakresu tego pojęcia pojawiły się wśród badaczy od samego początku istnienia terminu.
Q 16Jak gawędziarz reaguje, gdy słuchacze wyrażają niedowierzanie wobec opowiadanych treści?
rozbudowuje opisy detali
W ten sposób odbiorcy współdeterminują formę przekazu, a narrator stara się przekonać ich o autentyczności zdarzenia.
Q 17Jak inaczej określa się folklor współczesny, będący wyrazem aktywności twórczej subkultur?
spontaniczny
Jego treści są przekazywane zarówno w kontaktach bezpośrednich, jak i przez słowo drukowane, telewizję czy internet.
Q 18Która funkcja folkloru obejmuje modelowanie życia wspólnotowego i podtrzymywanie tradycji?
regulacyjna
Dzięki niej folklor podtrzymuje więź grupową; w swoim środowisku macierzystym jest on jedyną rzeczywistością symboliczną.
Q 19Co zakłada przekaz folklorystyczny w relacji między nadawcą a odbiorcą?
wymienność ról
Odbiorcy współdeterminują formę przekazu, reagując na opowiadane treści.
Q 20Do czego orientacja literaturoznawcza J.M. Sokołowa zawężała pojęcie folkloru?
literatury ustnej
W tym ujęciu mieściły się jedynie bajki, podania, legendy, pieśni i przysłowia.
Q 24Który brytyjski pisarz wprowadził w 1846 roku termin „folklor” do obiegu naukowego?
William Thoms
Określał nim najstarsze składniki kultury: pradawne zwyczaje, obrzędy, zabobony, ballady i przysłowia.
Q 25W którym dziesięcioleciu folklorystyka wyodrębniła się jako samodzielna dyscyplina naukowa?
1930–1939
Wcześniej badania folkloru prowadzono w ramach etnografii, literaturoznawstwa, historii sztuki, religioznawstwa, językoznawstwa i muzykologii.
Q 26Jak nazywa się cecha tekstu folkloru polegająca na powtarzalności schematów kompozycyjnych?
formuliczność
Powtarzalne są nie tylko schematy kompozycyjne, lecz także tematyczne; tekst folkloru cechuje ponadto kontakt „twarzą w twarz”.
Q 27Który polski etnograf wyróżnia folklor tradycyjny, współczesny i rekonstruowany?
Józef Burszta
Jego hasło „Folklor” ukazało się w „Słowniku etnologicznym” pod redakcją Zofii Staszczak w 1987 roku.
Q 28Według którego polskiego folklorysty folklor pełni m.in. funkcję wychowawczo-etyczną?
Roch Sulima
Funkcja ta polega na przekazie zasad moralnych, mądrości życiowej i wzorów zachowań oraz wyrażaniu aprobaty lub dezaprobaty wobec postaw.
Q 29Który badacz reprezentował stanowisko włączające do folkloru także elementy kultury materialnej?
Archer Taylor
W tym najszerszym ujęciu do folkloru zaliczano nawet narzędzia, stroje, kształty wsi i budownictwo.
Q 30Który badacz podzielił gatunki tekstów folkloru według ich związku z sytuacją wykonania?
Jerzy Bartmiński
W jego systematyce gatunki dzielą się na cztery grupy, od niezależnych od sytuacji wykonania po ściśle z nią związane, jak kołysanki.