Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Gilgamesz to na wpół legendarny król sumeryjskiego miasta Uruk i bohater jednego z najstarszych eposów świata. Uczeni widzą w nim prawdziwego władcę, którego po śmierci zaczęto czcić jako boga. Quiz prowadzi przez przygody herosa i jego towarzysza Enkidu, wyprawę do Lasu Cedrowego, walkę z Bykiem Niebiańskim i wędrówkę po życie wieczne. Są też pytania o gliniane tabliczki, hetyckie i huryckie wersje opowieści oraz ślady Gilgamesza w literaturze i grach.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Czego poszukuje legendarny władca Uruk w Eposie o Gilgameszu?
Tajemnicy nieśmiertelności
Opowieść powstała na kanwie wcześniejszych sumeryjskich utworów o tym królu i zawiera między innymi opis potopu.
Q 02W jakim języku powstał słynny Epos o Gilgameszu, oparty na utworach sumeryjskich?
Akadyjskim
Sumeryjskie opowieści o królu Uruk przetworzono w nowym języku w XVIII w. p.n.e.; ta wersja zachowała się jedynie we fragmentach.
Q 03Jakie zwierzę połyka roślinę zerwaną przez Gilgamesza, zwabione jej zapachem?
Wąż
Po tej stracie bohater musi wracać do Uruk, gdzie z dumą pokazuje swoje miasto przewoźnikowi Ur-szanabiemu.
Q 04Wyjście z użycia jakiego pisma sprawiło, że Epos o Gilgameszu popadł w zapomnienie?
Klinowego
Zapomnienie trwało niemal dwa tysiące lat, a sam bohater bardzo rzadko pojawia się w późniejszych źródłach.
Q 05Jaką właściwość ma ziele, które Gilgamesz zdobywa zamiast życia wiecznego?
Przywraca młodość
Bohater zrywa roślinę, lecz zostawia ją na brzegu i traci, zanim zdąży z niej skorzystać.
Q 06Kto jest celem dalekiej podróży Gilgamesza po śmierci Enkidu?
Ut-napisztim
Ten ocalony z potopu bohater opowiada przybyszowi historię swojego ocalenia i uzyskania życia wiecznego.
Q 07Który polski poeta wspomina Gilgamesza w wierszu „Przesłanie Pana Cogito”?
Zbigniew Herbert
Utwór pochodzi z tomu „Pan Cogito”, który ukazał się w 1974 roku.
Q 08Co bogini Isztar proponuje Gilgameszowi po jego powrocie do Uruk na tabliczce VI?
Małżeństwo
Król odrzuca jej zaloty, pamiętając o losie jej poprzednich kochanków, a mściwa bogini zsyła przeciw niemu Byka Niebiańskiego.
Q 09Jaką część natury Gilgamesza stanowi pierwiastek boski według prologu eposu?
Dwie trzecie
Ten sam prolog wychwala króla jako wielkiego wojownika i budowniczego miasta Uruk.
Q 10W której serii gier strategicznych Gilgamesz przewodzi cywilizacji sumeryjskiej?
Civilization
Władca Uruk pojawia się w czwartej części z dodatkiem Beyond the Sword oraz w części szóstej.
Q 11Jaką formę ma starcie Gilgamesza z Enkidu opisane na tabliczce II?
Zapasy
Król zwycięża, ale siła i nieustępliwość przeciwnika zyskują jego trwały szacunek i przyjaźń.
Q 12W bibliotece pałacowej którego króla asyryjskiego w Niniwie odkryto Epos o Gilgameszu?
Aszurbanipala
To najpełniejsza znana wersja utworu, skompilowana kilkaset lat po pierwszych przeróbkach sumeryjskich opowieści.
Q 13Co jest bezpośrednią przyczyną śmierci Enkidu w wersji standardowej Eposu o Gilgameszu?
Choroba
Bogowie Anu, Ea i Szamasz uznali, że za zabicie strażnika lasu i Byka Niebiańskiego jeden z bohaterów musi umrzeć.
Q 21Która tabliczka wersji standardowej Eposu o Gilgameszu jest dodatkiem do właściwego utworu?
XII
Dodatek mówi o utracie przedmiotów podarowanych bohaterowi przez boginię Isztar i odpowiada jednemu z sumeryjskich poematów.
Q 22Pod jakim imieniem Gilgamesz występuje we wczesnych tekstach mezopotamskich?
Bilgamesz
Imię to nadano mu prawdopodobnie nie przy narodzinach, lecz w chwili objęcia tronu.
Q 23Którą boginię mieszkańcy Uruk proszą o pomoc przeciw ciemiężącemu ich Gilgameszowi?
Aruru
Bogini tworzy w odpowiedzi Enkidu, dzikiego, niecywilizowanego człowieka, który ma pokonać króla.
Q 14Jak ma na imię hierodula, po spotkaniu z którą Enkidu zostaje oswojony?
Szamhat
Wprowadzony do świata ludzi dzikus rusza potem do Uruk, gdzie czeka go nieuchronna konfrontacja z królem.
Q 15Co robi Gilgamesz, gdy zostawia na brzegu zerwaną cudowną roślinę?
Zażywa kąpieli
Chwila nieuwagi kosztuje bohatera utratę rośliny, po którą odbył daleką i niebezpieczną podróż.
Q 16Jakiej próbie zostaje poddany Gilgamesz, gdy błaga o dar życia wiecznego?
Niespania
Król Uruk próby nie przechodzi, więc życia wiecznego nie uzyskuje; dostaje jedynie wskazówkę, gdzie rośnie cudowne ziele.
Q 17W jakim starożytnym mieście, dziś Boğazkale, znaleziono fragment Eposu o Gilgameszu?
Hattusa
Była to stolica państwa hetyckiego; inny fragment z tej samej epoki odkryto w kananejskim Megiddo.
Q 18Kim z zawodu jest Siduri, którą Gilgamesz spotyka w najstarszych fragmentach eposu?
Karczmarką
W tych samych fragmentach bohater spotyka też boga słońca i przewoźnika o imieniu Sursunabu.
Q 19W którym tysiącleciu p.n.e. miał rządzić historyczny Gilgamesz?
III
Większość uczonych uważa go za prawdziwego władcę, choć nie zachowały się żadne jego inskrypcje.
Q 20Która bogini w sumeryjskim poemacie zsyła przeciw Gilgameszowi Byka Niebiańskiego?
Inanna
Bogini robi to zaraz po tym, jak heros odrzucił jej awanse miłosne; razem z Enkidu pokonuje on i zabija zwierzę.
Q 24Kim w sumeryjskim poemacie o Lesie Cedrowym jest Enkidu dla Gilgamesza?
Sługą
W późniejszej wersji eposu ta sama postać jest już przyjacielem i równym towarzyszem króla.
Q 25Jakie zwierzę w opowieści Aeliana ratuje spadające dziecko, przyszłego króla Gilgamosa?
Orzeł
Ptak zabiera chłopca do ogrodu, gdzie odnajduje go stróż i postanawia wychować.
Q 26Co przedstawia duch Enkidu, który pojawia się na końcu eposu w wersji standardowej?
Ponury obraz zaświatów
Zakończenie to stanowi ścisłą analogię do sumeryjskiego poematu o Enkidu i świecie podziemnym.
Q 27Hegemonię którego miasta-państwa zakończyło zwycięstwo Gilgamesza nad Aggą?
Kisz
Zwycięstwo to uchodzi za najważniejsze polityczne osiągnięcie historycznego władcy Uruk.
Q 28Który sumeryjski poemat opowiada o pogrzebie króla Uruk i jego przybyciu do zaświatów?
„Śmierć Gilgamesza”
Do naszych czasów przetrwało kilka niezależnych sumeryjskich utworów o tym herosie, znanych z późniejszych kopii.
Q 29Z jakiego okresu pochodzą najwcześniejsze znane akadyjskie opowieści o Gilgameszu?
Starobabilońskiego
Okres ten przypada na lata ok. 2000–1600 p.n.e., a wszystkie teksty z tego czasu zachowały się jedynie fragmentarycznie.
Q 30Ile niezależnych sumeryjskich poematów o Gilgameszu przetrwało do naszych czasów?
Pięć
Spisano je głównie na tabliczkach z pierwszej połowy II tysiąclecia p.n.e., najpewniej jako kopie starszych utworów.