Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Język to system budowania wypowiedzi, którym posługujemy się w komunikacji. Na świecie istnieje około 7 tysięcy języków, a średnio co dwa tygodnie jeden z nich wymiera. W quizie sprawdzisz, czym różni się język od jego odmian, jakie cechy ma każdy język i w jakiej kolejności układa się w zdaniu podmiot, orzeczenie i dopełnienie. Nie zabraknie też pytań o największą rodzinę językową świata, jej najstarsze zabytki i języki, które dawno wymarły.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak nazywa się język oficjalnie uznawany i używany w danym kraju?
urzędowy
W większości państw świata taki status ma co najmniej jeden język indoeuropejski.
Q 02Jak inaczej nazywa się język gestów?
migowy
Mówi się też o języku ciała, którego przykładem jest balet, oraz o języku muzyki, czyli notacji muzycznej.
Q 03Jak nazywa się różne odmiany jednego języka mówionego?
dialekty
Kryteria, według których dwie mowy uznaje się za odrębne języki albo za odmiany tego samego języka, nie są jasno sprecyzowane.
Q 04Który kraj Ameryki Południowej stał się domeną języka portugalskiego?
Brazylia
Resztę Ameryki Środkowej i Południowej zajął głównie hiszpański.
Q 05Która nauka, obok filologii, zajmuje się badaniami nad językami?
lingwistyka
Języki bada się także w dziedzinach interdyscyplinarnych, na pograniczu z innymi naukami.
Q 06Która rodzina językowa ma na świecie najwięcej mówiących?
indoeuropejska
Rodzina ta występuje dziś na wszystkich zamieszkałych kontynentach, a już w starożytności była obecna w Indiach, Europie i Azji Zachodniej.
Q 07Który język indoeuropejski wykształcił się w Południowej Afryce?
afrikaans
W Ameryce powstały z kolei obszary francuskojęzyczne: w Kanadzie i na Haiti.
Q 08Który język jest przykładem języka izolowanego, bez powiązań z innymi istniejącymi?
baskijski
Pozostałe języki klasyfikuje się w rodziny, podrodziny, grupy i zespoły językowe.
Q 09Za lokalną odmianę którego języka uznawano wcześniej język mołdawski?
rumuński
Miano osobnego języka zaczęło się pojawiać po odzyskaniu przez Mołdawię niepodległości pod koniec XX w.
Q 10Który język, obok litewskiego, należy do współczesnych języków bałtyckich?
łotewski
Oba języki utrzymały siedem przypadków gramatycznych, identycznych jak w polszczyźnie, ale utraciły rodzaj nijaki.
Q 11Jak nazywa się sztuczne języki matematyki i informatyki, np. języki programowania?
formalne
Sztuczne są także języki takie jak esperanto czy interlingua, w odróżnieniu od naturalnych, np. polskiego, francuskiego czy islandzkiego.
Q 12Zaliczanie którego języka do dialektów polszczyzny bywa uznawane za motywowane ideologicznie?
kaszubski
Języki uznawane za odmiany mowy przeważającej na danym obszarze, choć są od niej dość odległe, nazywa się pozornie dialektyzowanymi.
Q 13Jak określa się język używany najpowszechniej w danej przestrzeni, np. w Internecie?
dominujący
Zjawisko to wiąże się z pojęciem dominacji językowej i może dotyczyć przestrzeni geograficznej albo społecznej.
Q 21W której grupie języków indoeuropejskich zdanie zaczyna się zwykle od orzeczenia?
celtyckie
W pozostałych językach rodziny na początku zdania stoi najczęściej podmiot, choć wiele z nich pozwala na dużą swobodę szyku wyrazów.
Q 22Który język indoeuropejski został najwcześniej zaświadczony w piśmie?
hetycki
Jego zapiski z Azji Mniejszej sięgają XVII w. p.n.e.; w Europie najstarsze, z przełomu XV i XIV w. p.n.e., pozostawił starogrecki język mykeński.
Q 23Którą rodzinę językową najczęściej wskazuje się jako najbliższą indoeuropejskiej?
uralska
Pokrewieństwo to nie jest jednak znane: to tylko jedna z propozycji wysuwanych przez specjalistów, którzy poszukują takich związków.
Q 14Jak nazywa się odmiany językowe charakterystyczne dla określonych grup etnicznych?
etnolekty
Mogą to być zarówno całe języki, jak i ich odmiany terytorialne albo zespoły takich odmian.
Q 15W jakim języku powstały najstarsze hymny staroindyjskiej Rygwedy?
wedyjski
Hymny powstały prawdopodobnie już w połowie II tysiąclecia p.n.e., ale spisano je dopiero wiele wieków później na podstawie długiej tradycji ustnej.
Q 16Jak nazywa się większe, ale luźne zespoły języków, wyróżniane obok rodzin i grup?
ligi językowe
Taki luźny zespół tworzy na Bałkanach m.in. albański razem z językami sąsiednimi, których wpływom znacząco uległ.
Q 17Jaka strona internetowa, obok strony Marka Rosenfeldera, zawiera listę języków świata?
Ethnologue
Strona Marka Rosenfeldera podaje przy językach i dialektach także liczebniki od 1 do 10.
Q 18Jak nazywa się cecha języka polegająca na mówieniu za jego pomocą o nim samym?
samozwrotność
Inną cechą języka jest jego konwencjonalny charakter: to system znaków opartych na umowie.
Q 19W którym z tych języków dominuje szyk VSO: orzeczenie, podmiot, dopełnienie?
walijski
Zwykle w języku przeważa jedna kolejność podmiotu, orzeczenia i dopełnienia, a możliwości jest sześć.
Q 20Która cecha języka pozwala mówić o zjawiskach nieobecnych i pojęciach ogólnych?
abstrakcyjność
Tę właściwość języka określa się też mianem zdalności.
Q 24Która cecha języka oznacza możliwość przekazu informacji prawdziwych lub fałszywych?
nadużywalność
O kreatywności języka świadczy z kolei to, że wyrażenia można odnosić do zjawisk, które nie mają własnej nazwy.
Q 25Ile grup językowych wyróżniają w rodzinie indoeuropejskiej publikacje z XXI wieku?
13
Jedenaście z nich to grupy współczesne, a często łączy się je w dziesięć linii rozwojowych o różnych rangach.
Q 26Do jakiego typu należą języki wymagające stałej kolejności elementów, jak angielski?
pozycyjny
Większość języków indoeuropejskich to języki syntetyczne typu fleksyjnego, w których odmianę tworzą zazwyczaj pojedyncze, wielofunkcyjne końcówki.
Q 27Komu rodzina języków indoeuropejskich zawdzięcza swoją nazwę?
Thomas Young
Termin utworzono od nazw Indii i Europy, gdzie językami tej rodziny mówiono już w starożytności.
Q 28Z jakiego wymarłego języka pochodzi najstarszy tekst bałtojęzyczny, z XIV w.?
pruski
Język ten należał do wymarłej podgrupy zachodniobałtyckiej i zachował jeszcze więcej archaizmów niż litewski.
Q 29W którym języku dominuje szyk VOS: orzeczenie, dopełnienie, podmiot?
malgaski
W niewielu językach świata dopełnienie wyprzedza w zdaniu podmiot.
Q 30Z rozwojem jakich głosek wiąże się podział języków indoeuropejskich na kentum i satem?
tylnojęzykowe
Podział ten uchodził dawniej za najważniejszy, ale stracił na znaczeniu, gdy zakwestionowano jego kladystyczny charakter.