Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Platon, Ateńczyk i uczeń Sokratesa, założył Akademię i sformułował teorię idei. Jego dialogi to pierwsze w pełni zachowane teksty zachodniej tradycji filozoficznej. Quiz sprawdza wiedzę o życiu filozofa, jego podróżach, uczniach i najważniejszych pojęciach: od metafory jaskini po naukę o duszy i cnotach.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Co oglądają na ścianie niewolnicy uwięzieni w słynnej jaskini z metafory Platona?
cienie
Jaskinia to obraz duszy, która za prawdziwy byt bierze tylko to, co poznaje zmysłami. Wyjście z niej prowadzi ku ideom, oświetlanym niczym przez słońce.
Q 02Co znaczy greckie słowo „platýs”, od którego ma pochodzić przydomek Platona?
szeroki
Przydomek miał nawiązywać do atletycznej budowy ciała filozofa, czyli do jego czoła i pleców. Inna koncepcja wiąże go z bogactwem i rozwlekłością mowy.
Q 03Która idea zajmuje najwyższe miejsce w platońskiej hierarchii idei?
dobro
Jest ona zasadą wszystkich pozostałych. Platon przyrównał ją do słońca, które świeci na zewnątrz jaskini, i przyznawał, że bardzo trudno ją dojrzeć.
Q 04Jakie owady miały według legendy złożyć miód w ustach małego Platona?
pszczoły
Stało się to na górze Hymettos, dokąd rodzice zabrali dziecko, by złożyć ofiarę bogom. Legenda widzi w tym zapowiedź niezwykłej słodyczy jego przyszłej mowy.
Q 05Na którą wyspę Platon wyprawiał się aż trzykrotnie, wikłając się tam w politykę?
Sycylia
Apulejusz nazwał te wyprawy „nieszczęśliwymi”. Uchodzą one za wzorcowy przykład katastrofalnego wkroczenia filozofa w świat polityki.
Q 06Który wulkan chciał poznać Platon, gdy około 388 r. p.n.e. ruszył w podróż naukową?
Etna
Podczas tej podróży filozof poznał Diona, z którym próbował potem przekonać władcę Syrakuz do idei króla-filozofa. Skończyło się to zatargiem.
Q 07Z ilu części składa się ludzka dusza w nauce Platona?
trzech
Są to części rozumna, zapalczywa i pożądawcza. Z tego podziału wypływa cała etyka filozofa, a sprawom etycznym poświęcił on najwięcej prac.
Q 08Jakiej dziedziny uczył Platona w Italii pitagorejczyk Eurytos?
matematyki
Kontakt z pitagorejczykami filozof nawiązał podczas pobytu w Italii. Poznał tam też Timajosa z Lokroj, późniejszą tytułową postać jednego z dialogów.
Q 09Który cesarz bizantyński zlikwidował w 529 r. Akademię założoną przez Platona?
Justynian
Akademia bywa uważana za pierwszą szkołę filozoficzną w historii Zachodu, a jej twórca za rektora pierwszego uniwersytetu.
Q 10Jaki ptak przyśnił się Sokratesowi tuż przed tym, jak przedstawiono mu Platona?
łabędź
We śnie pisklęciu natychmiast wyrosły skrzydła i ze śpiewem wzbiło się w powietrze. Nazajutrz mistrz miał uznać, że tym ptakiem jest jego nowy uczeń.
Q 11Któremu herosowi był poświęcony ateński gaj, w którym Platon urządził swoją szkołę?
Akademosowi
Od imienia tego herosa szkoła wzięła swoją nazwę, a przez niemal 1000 lat działalności była ważnym ośrodkiem nauki.
Q 12Kto nazwał europejską tradycję filozoficzną szeregiem przypisów do Platona?
Whitehead
Podobnie pisał Emerson, dla którego Platon jest po prostu filozofią. Autor powiedzenia miał na myśli bogactwo myśli rozsianych po pismach, a nie gotowy system.
Q 13Ile lat spędził Arystoteles w Akademii Platońskiej?
20
Arystoteles wywodził platońską teorię idei z wcześniejszych poszukiwań istoty rzeczy, prowadzonych przez eleatów i pitagorejczyków.
Q 21Jaki wynalazek zachwala bóg Teut przed królem Tamuzem w „Fajdrosie” Platona?
pismo
Król Egiptu odpowiada, że wynalazek ten zasieje w duszach niepamięć i da uczniom jedynie pozór mądrości. Platon cenił żywą mowę wyżej niż martwą literę.
Q 22W którym roku p.n.e. Platon po powrocie do Aten założył swoją szkołę?
387
Szkoła mieściła się w północno-zachodniej części miasta. Filozof w niej zamieszkał i udzielał nauk nieodpłatnie.
Q 23Pod czyim kierunkiem Platon rozpoczął studia filozoficzne, zanim trafił do Sokratesa?
Kratylosa
Ten pierwszy nauczyciel zapoznał go z poglądami heraklitejskimi. Młody Platon kształcił się poza tym w zakresie malarstwa i poezji.
Q 14Jak Dionizjos I, władca Syrakuz, ukarał Platona po zatargu z filozofem?
kazał go sprzedać w niewolę
Zadanie to otrzymał Pollis, ambasador Sparty. Wcześniej filozof wraz z Dionem bezskutecznie próbował nakłonić tyrana do idei króla-filozofa.
Q 15W dniu narodzin którego boga miał według legendy przyjść na świat Platon?
Apollina
Legenda mówi wręcz o narodzinach z dziewicy: bóg ten, opiekun Muz i mądrości, miał ukazać się we śnie Aristonowi, ojcu przyszłego filozofa.
Q 16Z rodu którego ateńskiego prawodawcy wywodziła się Periktione, matka Platona?
Solona
Ojciec filozofa, Ariston, pochodził z rodu potomków króla Kodrosa. Arystokratyczne korzenie ukierunkowały poglądy polityczne syna i pozwoliły mu na kosztowną edukację.
Q 17Który dialog uchodzi za ostatnie dzieło Platona?
„Prawa”
Porządek społeczny opisany w tym dialogu opiera się na bogu jako mierze i kluczu do harmonii duszy. Platon przeciwstawił tę myśl maksymie Protagorasa.
Q 18Podstawą której cnoty jest w nauce Platona zapalczywa część duszy?
męstwa
Część rozumna odpowiada z kolei za mądrość, a pokonanie zmysłowości daje cnotę rozsądku, czyli umiarkowania.
Q 19Która kapłanka prowadzi Sokratesa ku ideom w „Uczcie” Platona?
Diotyma
To echo poematu Parmenidesa, w którym mądrość przekazuje filozofowi bogini. Mowa kapłanki opisuje wznoszenie się od miłości do ciał po piękno samo w sobie.
Q 20Która starożytna komedia utrwaliła obraz Sokratesa jako jednego z sofistów?
„Chmury”
Młodość Platona przypadła na czas intensywnej działalności ruchu sofistycznego, z którym postronni wiązali także jego nauczyciela.
Q 24Który polski badacz rozsławił stylometryczną metodę datowania dialogów Platona?
Wincenty Lutosławski
Jest on autorem monumentalnego dzieła o logice Platona. Samą metodę stworzył wcześniej Lewis Campbell, badając chronologię dialogów.
Q 25Czyje utwory miano znaleźć pod poduszką łoża, na którym zmarł Platon?
Arystofanesa
Nie było tam nic egipskiego, pitagorejskiego ani platońskiego. Inne przekazy mówią, że filozof zmarł, słuchając muzyki, śpiąc albo w trakcie pisania.
Q 26Ile lat Platon spędził u boku Sokratesa, zanim ten zmarł w 399 r. p.n.e.?
8
Poglądy mistrza wywarły istotny wpływ na myśl Platona, który uchodzi za najwybitniejszego z jego uczniów i uczynił go główną postacią swoich dzieł.
Q 27Kto zorganizował Platonowi bezpieczny transport z Syrakuz do Grecji po trzeciej wyprawie?
Archytas
Władca Syrakuz zaprosił filozofa, by się z nim pogodzić, lecz znów doszło do nieporozumień. W 360 p.n.e. Platon wrócił do Aten.
Q 28Jak nazywa się słynny argument przeciw teorii idei z dialogu „Parmenides”?
„trzeci człowiek”
To najbardziej radykalna krytyka własnej teorii, jaką przeprowadził Platon. W późniejszych dialogach rola Sokratesa wyraźnie maleje na rzecz innych mówców.
Q 29W którym dialogu Platon dokonuje symbolicznego „ojcobójstwa” Parmenidesa?
„Sofista”
Platon podejmuje tam próbę orzekania o niebycie, czego zakazywał filozof z Elei. Sam byt przeciwstawia jednak nie niebytowi, lecz stawaniu się.
Q 30Kto zapłacił za uwolnienie Platona, gdy ten padł ofiarą gniewu Dionizjosa I?
Annikeris z Cyreny
Według Ficina Egineci chcieli najpierw skazać Ateńczyka na śmierć, lecz uznali, że prawo nie dotyczy filozofów. Wybawca odesłał go do przyjaciół w Atenach.