Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Taoizm to tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, który obok konfucjanizmu i buddyzmu ukształtował kulturę Chin. Jego sednem jest dao – zasada, której nie da się zamknąć w słowach. Quiz prowadzi od legendy o Laozi i księgi „Daodejing”, przez pojęcia takie jak wu wei, de i pu, po szkoły taoizmu religijnego, związki z buddyzmem i polskie przekłady. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla znawców.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jedność jakich dwóch zasad, dopełniających się w dao, głosi taoizm religijny?
yin i yang
Ich wzajemne dopełnianie się stanowi w tej tradycji podstawę harmonii świata.
Q 02Co dosłownie znaczy chińskie słowo dao, od którego pochodzi nazwa taoizmu?
droga
W „Daodejing” to niewyrażalna, pozaracjonalna zasada, będąca zarazem początkiem i podstawą istnienia wszystkich rzeczy.
Q 03Która księga jako jedyna ma podobno więcej przekładów na angielski niż „Daodejing”?
Biblia
Mimo tylu przekładów dzieło uchodzi za praktycznie nieprzetłumaczalne: każde tłumaczenie jest zarazem interpretacją.
Q 04Jaki wynalazek z IX wieku przypisuje się taoistycznemu chemikowi z Chin?
proch czarny
Z taoizmem religijnym wiążą się też medycyna chińska, alchemia, feng shui oraz techniki dywinacyjne oparte na Księdze Przemian.
Q 05Która japońska tradycja wywodzi się z chán, owocu zespolenia buddyzmu z taoizmem?
zen
Z tej samej chińskiej szkoły wywodzą się także koreański sŏn i wietnamski thiền.
Q 06Komu – według „Daodejing” – powinien ustępować silniejszy?
słabszemu
Księga zaleca też unikanie konfliktów, nawet gdy wierzy się we własną słuszność – rację ma ten, kto jej nie udowadnia.
Q 07Co dosłownie znaczy wuwei, centralna zasada etyczna taoizmu?
niedziałanie
Nie chodzi o bierność, lecz o działanie zgodne z naturalnym biegiem rzeczy, bez narzucania swojej woli, przymusu i oporu.
Q 08Na który wiek p.n.e. tradycja datuje działalność mędrca Laozi, twórcy filozofii taoistycznej?
VI
Taoizm religijny ukształtował się znacznie później, bo dopiero w pierwszych stuleciach naszej ery.
Q 09Którą księgę, obok „Daodejing”, uważa się za najważniejszy tekst taoizmu?
„Zhuangzi”
Tytuł pochodzi od imienia myśliciela żyjącego w latach 369–286 p.n.e., zaliczanego do trzeciego okresu taoizmu filozoficznego.
Q 10Czym w filozofii taoistycznej jest dao, stanowiące podłoże wszelkich zmian?
esencją wszechświata
Harmonię z dao można osiągnąć poprzez rozwój duchowy, dochodząc do stanu taoistycznego mędrca.
Q 11Kogo – według legendy – król posłał za Laozi, by sprowadził mędrca z powrotem na dwór?
oficera
Wysłannik wyruszył dopiero po kilku tygodniach od odejścia mędrca, a za niewykonanie rozkazu groziła mu śmierć.
Q 12Z ilu krótkich rozdziałów składa się „Daodejing”?
81
Księgę nazywa się też „Księgą 5000 znaków Laozi”, a jej sentencje są enigmatyczne i często pozornie sprzeczne ze sobą.
Q 13Jak, oprócz „mocy”, tłumaczy się pojęcie de z tytułu „Daodejing”?
cnota
Oznacza siłę i sposób bycia, które pozwalają człowiekowi żyć i działać w zgodzie z Dao.
Q 14Z połączenia filozofii taoistycznej z czym narodził się taoizm religijny?
Q 21W którym roku ukazał się we Francji pierwszy kompletny europejski przekład „Daodejing”?
1842
Dziś księga należy do najczęściej tłumaczonych dzieł świata, a przekłady polskie powstawały wielokrotnie.
Q 22Co znaczy nazwa Longmen, którą nosi taoistyczna sekta założona przez Qiu Chuji?
Smocze wrota
Sekta powstała na przełomie XII i XIII wieku, a odmianę zapoczątkowaną przez nauczyciela jej założyciela nazywa się Szkołą Północną.
Q 23W którym roku Laozi został deifikowany i wyniesiony ponad Buddę i Konfucjusza?
666
Deifikacja mędrca nastąpiła ponad tysiąc lat po czasach, w których – według tradycji – miał on żyć.
wierzeniami ludowymi i magicznymi
Po chińsku nurt ten nazywa się daojiao i głosi między innymi wzajemne dopełnianie się przeciwstawnych zasad w dao.
Q 15Jaki władca jest – według Laozi – najlepszy?
ledwie znany poddanym
Filozofia „Daodejing” promuje model życia oparty na pokorze, prostocie i „miękkości”, także w sferze politycznej.
Q 16Na czym – według legendy – Laozi spisał rady, do których miał się stosować władca?
zwojach jedwabiu
Mędrzec odmówił powrotu na dwór, a tekst, który wtedy powstał, to według legendy właśnie „Daodejing”.
Q 17Jaki obraz kryje się w taoizmie za pojęciem pu, oznaczającym pierwotną moc rzeczy?
nieociosany kloc
Samo słowo pu znaczy po chińsku „uczciwy, prosty”, a moc, którą nazywa, uchodzi za niebywale kruchą i delikatną.
Q 18W którym roku p.n.e. urodził się – według legendy – Laozi, autor „Daodejing”?
604
Legendę zapisał i krytycznie omówił historyk Sima Qian; wielu współczesnych badaczy wątpi jednak, czy mędrzec w ogóle istniał.
Q 19Co, obok pragnień, „Daodejing” wskazuje jako źródło zła?
sztuczność
Człowiek powinien żyć prosto, skromnie i cicho, czerpiąc naturalną radość z upływającej chwili.
Q 20Co znaczy ziran, jedno z kluczowych pojęć „Daodejing”?
naturalność
To postawa odrzucenia konwencji społecznych i ambicji, które oddalają człowieka od pierwotnego Dao; jej celem jest powrót do prostoty.
Q 24O czyim nawróceniu mówi tytuł „Huahujing”, księgi przypisywanej Laozi?
barbarzyńców
Księga pojawiła się około 300 roku n.e. i opisuje działalność misjonarską mistrza Lao w Indiach.
Q 25Ile początkowych rozdziałów „Daodejing” tworzy część zwaną „Daojing”?
37
Pozostałe rozdziały tworzą część „Dejing”, poświęconą pojęciu De.
Q 26Jaki tytuł nosiłaby „Daodejing” przy kolejności części znanej z najwcześniejszych rękopisów?
Dedaojing
W tych rękopisach, odkrytych w grobowcu, część druga księgi poprzedza pierwszą.
Q 27Kto założył taoistyczną Szkołę Doskonałego Objawienia, czyli Quanzhen Dao?
Wang Chongyang
Założyciel, znany też jako Wang Zhe, żył w latach 1112–1170, a jego szkoła podzieliła się z czasem na kilka sekt.
Q 28Na który wiek p.n.e. buddyści przesunęli datę urodzenia Buddy, by odciąć go od Laozi?
XI
Był to odzew na taoistyczną księgę, która przedstawiała buddyzm jako hinduską odmianę taoizmu; buddyści uznali ją za oszczerstwo.
Q 29W redakcji którego neotaoisty zachowała się klasyczna wersja tekstu „Daodejing”?
Wang Bi
Redaktor żył zaledwie w latach 226–249 n.e., a najwcześniejsze manuskrypty zasadniczo zgadzają się z jego wersją.
Q 30Jaki tekst uchodzi za najwcześniejszy praktyczny przewodnik taoistycznej alchemii wewnętrznej?
„Przebudzenie do Rzeczywistości”
Praktyki Wewnętrznego Eliksiru, podstawa szkół południowej i północnej, wywodzą się od dwóch nieśmiertelnych: Zhongli Quana i Lü Dongbina.