Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Tyranozaur to jeden z największych lądowych drapieżników w dziejach Ziemi i najsłynniejszy dinozaur świata. Żył w zachodniej części Ameryki Północnej tuż przed wielkim wymieraniem. Quiz sprawdza wiedzę o jego budowie, zębach i krótkich łapach, o sporze, czy polował, czy żywił się padliną, oraz o słynnych okazach i ich odkrywcach. Są też pytania o tyranozaura w kulturze, także polskiej.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Co oznacza łacińskie słowo „rex” w nazwie Tyrannosaurus rex?
król
Nazwa rodzajowa pochodzi z greki: tyrannos to tyran, a sauros to jaszczur. Całość podkreśla rozmiary zwierzęcia i jego dominację nad innymi gatunkami.
Q 02Ile w pełni rozwiniętych palców miał tyranozaur na każdej dłoni?
dwa
Znalezisko z 2007 roku pokazało trzy kości śródręcza; z ostatnią zrośnięte były pozostałości kolejnego, szczątkowego palca.
Q 03Pod koniec którego okresu geologicznego żył Tyrannosaurus rex?
kreda
Jego skamieniałości pochodzą ze skał sprzed około 68,5–65,5 miliona lat, z zachodniej części Ameryki Północnej. Był jednym z ostatnich dinozaurów, nie licząc ptaków.
Q 04Jakie owoce przypominały kształtem mocne, zakrzywione zęby tyranozaura?
banany
Zużyte lub połamane zęby mogły być wymieniane przez całe życie zwierzęcia, inaczej niż u ssaków.
Q 05Na czyją cześć tyranozaur „Sue” otrzymał swoje imię?
swojej odkrywczyni
Susan Hendrickson, paleontolog amator, natrafiła na szkielet 12 sierpnia 1990 niedaleko Faith w Dakocie Południowej.
Q 06Który bohater filmu „Park Jurajski” ucieka do toalety, ale zostaje zjedzony przez tyranozaura?
Gennaro
Dinozaur wydostaje się z wybiegu i atakuje samochód z dziećmi; ratują je Grant i Malcolm.
Q 07Jakiego zachowania tyranozaurów dowodzą ślady ich zębów na kościach innych T. rex?
kanibalizmu
Ślady opisano w 2010 roku na kości ramiennej jednego okazu i na kościach kończyn tylnych trzech innych; ich kształt wskazuje na żerowanie, a nie walkę.
Q 08Który kredowy drapieżnik, obok giganotozaura, był nieco większy od Tyrannosaurus rex?
Spinosaurus
Tyrannosaurus rex pozostaje jednak największym znanym tyranozauroidem i przewyższał rozmiarami późnojurajskiego allozaura.
Q 09Jak które dzisiejsze ptaki tyranozaur mógł wywąchać padlinę na dużą odległość?
sępy
Wskazują na to duże opuszki i nerwy węchowe w stosunku do wielkości mózgu, czyli wysoko rozwinięty zmysł węchu.
Q 10Czym, według odcisków opisanych w 2017 roku, była pokryta skóra tyranozaura?
łuskami
Odciski pochodzą z okolic miednicy, ogona i szyi okazu z Montany. Elementy okrycia miały średnicę do 1 mm i kształty zbliżone m.in. do elipsy czy sześciokąta.
Q 11Co w 2005 roku zespół Mary Schweitzer pozyskał ze skamieniałej kości nogi tyranozaura?
tkankę miękką
Rozpoznano elastyczne, rozgałęziające się naczynia krwionośne i mikrostruktury przypominające krwinki, podobne do tych u strusia.
Q 12Który dyrektor Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej nadał w 1905 roku nazwę T. rex?
Henry Fairfield Osborn
W tym samym piśmie z 1905 roku pojawiła się też nazwa Dynamosaurus imperiosus, nadana wcześniejszemu znalezisku z Wyoming.
Q 13Kolagen którego zwierzęcia najbardziej przypominał ten wykryty w kości tyranozaura?
kury domowej
Q 21Ile centymetrów, licząc z korzeniem, miał największy znaleziony ząb tyranozaura?
30,5
To największy znany ząb mięsożernego dinozaura. Ślady ugryzień na szkieletach innych dinozaurów wskazują, że takie zęby mogły przecinać nawet twarde kości.
Q 22Odkrycie którego dużego tyranozauroida dowiodło, że i wielkie formy miewały protopióra?
Yutyrannus huali
Wcześniej nitkowate struktury znano u niewielkiego Dilong paradoxus; sądzono, że duże zwierzęta w ciepłym klimacie tracą takie okrycie, by się nie przegrzewać.
Q 23W którym roku w Dakocie Południowej znaleziono tyranozaura nazwanego „Stan”?
1987
Imię upamiętnia paleontologa Stana Sacrisona. Szkielet nosi wiele patologii, w tym zrośnięte żebra i dziurę w tyle czaszki o rozmiarach zęba tyranozaura.
Wyniki ogłoszono w „Science” w 2007 roku; w mniejszym stopniu ślady przypominały kolagen żab i traszek. Później krytykowano statystyczną stronę tych badań.
Q 14Który paleontolog najmocniej bronił tezy, że tyranozaur był wyłącznie padlinożercą?
Jack Horner
Ostatecznie i on przychylił się do poglądu, że był to oportunistyczny mięsożerca podobny do hien: i polujący na żywą zdobycz, i żerujący na padlinie.
Q 15Kto w 1900 roku odnalazł we wschodnim Wyoming pierwszy niekompletny szkielet tyranozaura?
Barnum Brown
Łącznie znalazł pięć niepełnych szkieletów; czwarty i zarazem największy, z Montany, trafił do Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej.
Q 16W ponad ilu procentach kompletny jest szkielet tyranozaura „Sue”?
90
Dla porównania szkielet nazwany „Stan” jest kompletny w 65%, choć jego wykopanie i preparowanie pochłonęło około 30 000 godzin pracy.
Q 17W jakim kraju odkryto skamieniałości opisane w 1955 roku jako Tyrannosaurus bataar?
Mongolia
Gatunek opisał Jewgienij Malejew. Dziesięć lat później zaproponowano dla tego zwierzęcia osobny rodzaj Tarbosaurus.
Q 18Co Karen Chin i jej zespół znaleźli w koprolitach przypisywanych tyranozaurowi?
fragmenty kości
Badacze zauważyli jednak, że zęby tyranozaura nie były dobrze przystosowane do regularnego miażdżenia tak twardego pokarmu.
Q 19Od którego współczesnego ptaka T. rex miał nieco lepsze widzenie obuoczne?
jastrzębia
W linii ewolucyjnej tyranozaura ta zdolność stale się poprawiała, co trudno pogodzić z życiem wyłącznie padlinożercy.
Q 20Za ile milionów dolarów sprzedano na aukcji w 1997 roku szkielet tyranozaura „Sue”?
7,6
Wcześniej toczył się spór o prawo własności; przyznano je Maurice’owi Williamsowi, właścicielowi ziemi, z której wydobyto szkielet.
Q 24Ile kilogramów mógł udźwignąć sam mięsień dwugłowy ramienia dorosłego tyranozaura?
200
Kończyny przednie mierzyły tylko około metra, ale miały obszerne pola przyczepu mięśni i niezwykle grubą warstwę korową kości.
Q 25W którym roku opisano kolejny gatunek tyranozaura, Tyrannosaurus mcraeensis?
2024
Wcześniej Tyrannosaurus rex był jedynym gatunkiem tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone.
Q 26Pod jaką nazwą opisano w 1892 roku pierwsze kręgi przypisywane dziś gatunkowi T. rex?
Manospondylus gigas
Dwa niekompletne kręgi, z których jeden zaginął, znalazł Edward Drinker Cope. Dalsze szczątki tego samego osobnika odkryto dopiero w 2000 roku.
Q 27W którym roku odkryto pierwszą kompletną kończynę przednią T. rex, należącą do „Wankel rex”?
1989
Wcześniej znano tylko kość ramienną, dlatego szkielet pokazany publiczności w 1915 roku dostał dłuższe, trójpalczaste łapy wzorowane na allozaurze.
Q 28W którym roku Poczta Polska wyemitowała znaczek z tyranozaurem o nominale 6,50 zł?
1965
Znaczek z serii „Zwierzęta prehistoryczne” zaprojektował Andrzej Heidrich; pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994.
Q 29Do skóry ze skrzydła jakiego eoceńskiego ptaka Klingler porównał odciski skóry tyranozaurów?
pingwina
Skamieniałość pochodzi z antarktycznej wyspy Seymour. Zdaniem badacza odciski nie dowodzą bezspornie, że tyranozaury nie były opierzone.
Q 30Który azjatycki teropod okazał się w analizie z 2003 roku taksonem siostrzanym tarbozaura?
alioram
Czaszka tarbozaura była węższa niż u jego amerykańskiego kuzyna, a nacisk przy zaciśnięciu szczęk rozkładał się w niej zupełnie inaczej.