Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wodór to najlżejszy i najpowszechniejszy pierwiastek we Wszechświecie. Jego historia prowadzi od alchemików wrzucających metale do kwasów, przez pierwsze balony, aż po paliwo rakietowe i ogniwa paliwowe. Quiz sprawdza wiedzę o właściwościach wodoru, jego izotopach, odkrywcach, polskiej nazwie i zastosowaniach w przemyśle: od margaryny po syntezę amoniaku. Pytania mają różny poziom trudności, a każde kończy się krótkim wyjaśnieniem.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który sterowiec eksplodował 6 maja 1937 roku przy podchodzeniu do lądowania w Lakehurst?
Hindenburg
Ta katastrofa wyznacza koniec ery statków powietrznych unoszonych wodorem.
Q 02Jaki produkt spożywczy powstaje w wyniku utwardzania tłuszczów roślinnych wodorem?
margaryna
W tym procesie podwójne i potrójne wiązania w tłuszczach zostają rozerwane, a wolne wiązania przyłączają pojedyncze atomy wodoru.
Q 03Co tworzy gazowy wodór w warunkach standardowych?
dwuatomowe cząsteczki
Taki gaz jest bezbarwny, bezwonny, bezsmakowy i nietoksyczny, ale łatwopalny.
Q 04Miejscem narodzin jakich obiektów są chmury wodoru cząsteczkowego?
gwiazd
Dużo wodoru zawierają także Słońce i przestrzeń międzyplanetarna.
Q 05Ile znanych izotopów wodoru występuje naturalnie?
trzy
Są to prot, deuter i tryt; sztucznie wytworzono też cięższe, bardzo nietrwałe izotopy, zawierające 3–6 neutronów.
Q 06Co oznacza grecki wyraz, od którego pochodzi nazwa wodoru?
„tworzący wodę”
O nazwie zadecydowało to, co zostaje po spaleniu tego gazu.
Q 07Czym w istocie jest kation wodorowy H+?
protonem
W stanie wolnym występuje w próżni, plazmie i górnych warstwach atmosfery, a w roztworach wodnych ulega silnej hydratacji.
Q 08Do jakiej grupy pierwiastków zalicza się wodór, leżący w bloku s układu okresowego?
niemetali
Wodór ma liczbę atomową 1 i symbol H, który pochodzi od łacińskiej nazwy hydrogenium.
Q 09Jaki związek, używany potem do produkcji nawozów sztucznych, syntetyzuje się z użyciem wodoru?
amoniak
Nawozy te powstają na bazie azotanu amonu lub mocznika.
Q 10Kto jako pierwszy uznał wodór za odrębną substancję?
Henry Cavendish
Wyniki i wnioski z badań zamieścił w swoich notatkach w 1766 roku, a nowy gaz uważał za flogiston.
Q 11Którą uczelnię reprezentowali badacze wodoru Zygmunt Wróblewski i Karol Olszewski?
Uniwersytet Jagielloński
W 1884 roku podjęli nieudaną próbę skroplenia wodoru: udało im się uzyskać jedynie mgłę.
Q 12Jaki proces zamienia w wysokiej temperaturze wodór cząsteczkowy w atomowy?
dysocjacja
Wodór atomowy jest nietrwały i znacznie bardziej aktywny chemicznie niż molekularny.
Q 13Którzy bracia byli głównymi popularyzatorami teorii Lavoisiera na ziemiach polskich?
Śniadeccy
Jan zetknął się z tymi teoriami w 1780 roku w Paryżu.
Q 21Który uczony opisał w 1671 roku wybuchową naturę mieszanki wodoru z powietrzem?
Robert Boyle
Mieszanka powstała w reakcji opiłków żelaza z kwasami, a jej autor nazwał ją „łatwopalnym roztworem Marsa”.
Q 22Kto odkrył deuter w 1931 roku?
Harold Urey
Tryt odkryto później, w 1934 roku: dokonali tego Ernest Rutherford, Mark Oliphant i Paul Harteck.
Q 23Jaką substancję słodzącą o symbolu E420 syntetyzuje się z użyciem wodoru?
sorbitol
W przemyśle spożywczym wodór służy głównie do uwodornienia tłuszczów, prowadzonego np. metodą Normanna lub Wilbuszewicza.
Q 14Kto skonstruował w 1783 roku pierwszy balon wypełniony wodorem?
Jacques Charles
Balon miał objętość około 35 metrów sześciennych i udźwig mniej więcej 9 kg, a jego napełnianie trwało 4 dni.
Q 15Która metoda dominuje w przemysłowej produkcji wodoru?
reforming parowy gazu ziemnego
Bardziej energochłonne metody, takie jak elektroliza wody, stosuje się rzadziej, a większość wodoru zużywa się w okolicach miejsca produkcji.
Q 16Któremu szwajcarskiemu alchemikowi przypisuje się pierwsze obserwacje wodoru?
Paracelsusowi
Wrzucał on metale do kwasów i zbierał do naczyń gazowe produkty tych reakcji.
Q 17Jaki alkohol powstaje w reakcji cząsteczek wodoru z tlenkiem węgla?
metanol
Wśród reagentów jest też dwutlenek węgla, konieczny do podtrzymania aktywności katalizatora.
Q 18Eksportu jakiego gazu zabronił w 1927 roku rząd amerykański, odcinając od niego Niemców?
helu
Zakaz wprowadziła ustawa Helium Control Act; przez nią niemiecki sterowiec projektowany z myślą o tym gazie napełniono wodorem.
Q 19Który szkocki chemik skroplił wodór w 1898 roku?
James Dewar
Wykorzystał do tego skonstruowaną przez siebie kolbę próżniową, a rok później uzyskał wodór w postaci stałej.
Q 20Jak nazywa się przerób ciężkich frakcji ropy naftowej na benzynę i oleje z udziałem wodoru?
hydrokraking
Przetwarzanie paliw kopalnych to, obok produkcji nawozów, największy obszar zastosowań przemysłowego wodoru.
Q 24W którym roku Jędrzej Śniadecki po raz pierwszy użył w podręczniku nazwy „wodoród”?
1800
Nazwa ta zastąpiła łacińskie „hydrogenium”, a z biegiem czasu została skrócona do dzisiejszej postaci.
Q 25Ile megadżuli na kilogram wynosi wartość opałowa wodoru, najwyższa wśród paliw?
120
Ze względu na palność w mieszaninie z powietrzem i niską energię zapłonu wodór jest jednak gazem niebezpiecznym.
Q 26Około ilu widzów zgromadził 1 grudnia 1783 roku w Paryżu start załogowego balonu wodorowego?
400 tys.
Balon wystartował z ogrodów Tuileries i w ciągu 2 godzin pokonał około 36 km.
Q 27Kto zaproponował skróconą nazwę „wodór”, zatwierdzoną przez Akademię Umiejętności?
Filip Walter
Krakowska Akademia Umiejętności zatwierdziła tę propozycję na posiedzeniu w 1900 roku.
Q 28W którym roku „Chemik Polski” opublikował Słowniczek Chemiczny z nazwą „wodór”?
1902
Redakcja oparła się na sprawozdaniu z posiedzenia krakowskiej Akademii Umiejętności, która zatwierdziła tę nazwę.
Q 29Jaki udział parawodoru osiąga wodór cząsteczkowy w temperaturze −253 °C?
99,8%
W temperaturze pokojowej parawodór stanowi tylko około jednej czwartej mieszaniny, a resztę tworzy ortowodór.
Q 30Czyje nazwisko nosi kation H5O2+, jeden z modeli solwatacji jonu H3O+?
Zundela
Pomiary kriometryczne wskazują, że hydratowany jon ma przeciętnie wielkość odpowiadającą [H3O(H2O)6]+.