Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wyspa Wielkanocna, czyli Rapa Nui, to jeden z najbardziej odizolowanych zamieszkanych skrawków lądu na świecie. Słynie z kamiennych posągów moai, których przeznaczenie do dziś pozostaje zagadką. W quizie sprawdzisz wiedzę o odkryciu i zasiedleniu wyspy, jej wulkanach, klimacie i przyrodzie, a także o tym, jak powstawały i jak były ustawiane słynne posągi. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla prawdziwych znawców Polinezji.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na którym oceanie leży Wyspa Wielkanocna?
Spokojnym
Wyspa leży w jego południowej części, pośrodku Wyniesienia Wschodniopacyficznego, i należy do najbardziej odizolowanych zamieszkanych miejsc na świecie.
Q 02Na czym głównie opiera się gospodarka Wyspy Wielkanocnej?
turystyce
Główną atrakcją są kamienne figury moai, a przeciętny gość spędza na wyspie trzy lub cztery dni.
Q 03Z jakiej skały mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej wykonywali posągi moai?
tufu
Rzeźby są monolityczne, a niektóre ważą ponad 18 ton i mają ponad 6 metrów wysokości.
Q 04Kto odkrył dla Europejczyków Wyspę Wielkanocną w niedzielę wielkanocną 1722 roku?
Jacob Roggeveen
Holender dotarł do wyspy 5 kwietnia, w święto, od którego wzięła nazwę; żyło tam wówczas 2–3 tys. osób.
Q 05Jak nazywa się nieodczytane dotąd pismo z drewnianych tabliczek z Wyspy Wielkanocnej?
rongorongo
Tabliczki to obok kamiennych posągów jedna z największych zagadek wyspy: przeznaczenie samych rzeźb także pozostaje nieznane.
Q 06Jak nazywała się tratwa, którą Thor Heyerdahl przepłynął z Ameryki Południowej do Polinezji?
Kon-Tiki
Norweg chciał w ten sposób uprawdopodobnić tezę, że część dawnych mieszkańców Wyspy Wielkanocnej przybyła zza oceanu, z kontynentu amerykańskiego.
Q 07W którym kamieniołomie wyrzeźbiono około 95% znanych posągów moai?
Rano Raraku
W kamieniołomie wciąż znajdują się 394 posągi, w tym wiele niedokończonych, porzuconych nagle przez rzeźbiarzy.
Q 08Które zwierzęta, zjadając nasiona, przyczyniły się do wylesienia Wyspy Wielkanocnej?
szczury
Wcześniej sądzono, że to wyspiarze wycięli las tropikalny, budując łodzie i domy oraz transportując posągi.
Q 09Jak nazywają się kamienne platformy, na których stawiano posągi moai?
ahu
Na wyspie znanych jest 887 takich posągów; to najsłynniejsze dzieło jej polinezyjskich mieszkańców.
Q 10Dla jakich pojazdów pas startowy na Wyspie Wielkanocnej był zapasowym lądowiskiem?
promów kosmicznych
Pas ma 3318 metrów długości; tak długi stał się dopiero po rozbudowie uzgodnionej przez władze Chile i USA.
Q 11W skład którego regionu Chile wchodzi Wyspa Wielkanocna?
Valparaíso
Wyspa ma też oficjalną hiszpańską nazwę Isla de Pascua, a w języku rapanui nazywa się Rapa Nui.
Q 12Ile kilometrów dzieli Wyspę Wielkanocną od wybrzeży Chile?
3600 km
Tak wielka odległość od innych lądów sprawiła, że w latach 30. XX wieku żadne mocarstwo nie chciało wyspy kupić.
Q 13Jaki klimat, w odmianie morskiej, panuje na Wyspie Wielkanocnej?
podzwrotnikowy
Najcieplej bywa w lutym, a chłodniejsza pora przypada na lipiec i sierpień.
Q 14Z którym prezydentem USA Pinochet uzgodnił wydłużenie pasa na Wyspie Wielkanocnej?
Q 21Z jakiej skały były narzędzia, którymi wykuwano posągi moai?
bazaltu
Przeznaczenie posągów nie jest znane: według różnych teorii wyobrażały bóstwa albo przodków.
Q 22Z którego archipelagu przybyli prawdopodobnie polinezyjscy osadnicy Wyspy Wielkanocnej?
Markizów
Osadnicy przywieźli ze sobą banany, taro i kurczaki, a przy okazji także gryzonie.
Q 23Któremu państwu Chile jako pierwszemu zaproponowało w 1930 roku kupno Wyspy Wielkanocnej?
Stanom Zjednoczonym
Oferta została odrzucona, a w latach 1936–1939 wyspę proponowano kolejno Wielkiej Brytanii, Japonii i Niemcom, również bez powodzenia.
Ronald Reagan
Pas startowy jedynego lotniska na wyspie wydłużono w latach 80. XX wieku na mocy umowy obu przywódców.
Q 15Jak nazywał się legendarny wódz, który według wyspiarzy z Rapa Nui szukał nowego domu?
Hotu Matuʻa
Po jego śmierci wyspę miano podzielić między jego synów, a następnie ich spadkobierców.
Q 16Jaką nadnaturalną moc wodza miały przechwytywać posągi stawiane na Wyspie Wielkanocnej?
mana
Wyspiarze wierzyli, że dzięki temu spadną obfite deszcze, a zbiory będą lepsze.
Q 17Który wulkan jest najwyższym wzniesieniem Wyspy Wielkanocnej?
Terevaka
To najmłodszy z czterech głównych wulkanów, które uformowały wyspę; wznosi się na 507 m n.p.m.
Q 18Jak nazywają się czerwone kamienne koki na głowach moai, przypominające kapelusze?
pukao
Takie nakrycie miała pierwotnie mniej niż jedna piąta posągów przeniesionych na miejsca obrzędów.
Q 19W którym roku Chile przyznało mieszkańcom Wyspy Wielkanocnej prawa obywatelskie?
1966
Od tego czasu rdzenni wyspiarze zabiegali m.in. o odszkodowania, ochronę swojego statusu i ograniczenie napływu przyjezdnych.
Q 20Ilu mieszkańców liczyła Wyspa Wielkanocna w 1877 roku, po wywózkach do pracy niewolniczej?
110
Jeszcze w połowie XIX wieku żyło tam około 4 tys. osób; tubylców wywożono do pracy w Peru i Chile.
Q 24W zamian za co Chile próbowało w latach 30. XX wieku sprzedać Wyspę Wielkanocną?
okręty wojenne
Pomysł zrodził się po kryzysie gospodarczym z 1929 r., ale żaden z potencjalnych nabywców nie dostrzegł w wyspie strategicznej korzyści.
Q 25Które zamieszkane wyspy jako jedyne przewyższają Wyspę Wielkanocną stopniem izolacji?
Tristan da Cunha
Od najbliższego zamieszkanego lądu Wyspę Wielkanocną dzieli ponad dwa tysiące kilometrów oceanu.
Q 26Około ilu posągów moai osadzono współcześnie z powrotem na ich dawnych miejscach?
50
Większość posągów przewrócono w połowie XIX wieku, przypuszczalnie podczas walk między grupami wyspiarzy.
Q 27Jak podania z Wyspy Wielkanocnej nazywają arystokratów niemal zgładzonych w powstaniu?
długousi
Wojna domowa miała się rozegrać między wizytą Holendrów w 1722 roku a lądowaniem Jamesa Cooka pół wieku później.
Q 28Jak nazywa się jedyny port lotniczy na Wyspie Wielkanocnej?
Mataveri
Jego pas startowy jest wyjątkowo długi jak na tak małą wyspę: mierzy ponad trzy kilometry.
Q 29Na który rok badania Hunta i Lipo datują zasiedlenie Wyspy Wielkanocnej?
1200
Zdaniem obu badaczy wcześniejsze, starsze datowania były błędne, bo próbki uległy zanieczyszczeniu.
Q 30Jaką łączną powierzchnię miały według nowych analiz ogrody skalne Wyspy Wielkanocnej?
0,76 km²
Ogrody skalne były podstawą rolnictwa wyspiarzy; nowsze badania sugerują też, że ludność utrzymywała się stale na poziomie około 3 tys. osób.