Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Blaise Pascal was wiskundige, natuurkundige, uitvinder en christelijk denker tegelijk. In een kort leven bouwde hij een rekenmachine, mat hij de luchtdruk en schreef hij teksten die nog altijd gelezen worden. Deze quiz loopt langs zijn jeugd, zijn proeven met het luchtledige, de kansrekening, de strijd rond het klooster Port-Royal en de eenheid die zijn naam draagt. De vragen lopen op van makkelijk naar pittig.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welke Franse stad werd de wiskundige en filosoof Blaise Pascal geboren?
Clermont-Ferrand
Hij stierf in Parijs, waar hij het grootste deel van zijn leven doorbracht. Zijn vader was belastingrechter in zijn geboortestreek.
Q 02Welke bewerkingen kon de pascaline, de rekenmachine van Blaise Pascal, uitvoeren?
Optellen en aftrekken
Pascal bouwde het apparaat in 1642; het geldt als een van de eerste mechanische toestellen in zijn soort.
Q 03Met welke vloeistof in een buis mat Blaise Pascal de luchtdruk op verschillende hoogten?
Kwik
Hoe lager de meting plaatsvond, hoe hoger het peil steeg. Zo bleek dat de lucht beneden zwaarder drukt dan boven.
Q 04Hoe oud is de Franse wiskundige Blaise Pascal geworden?
39
In zijn laatste jaren verkocht hij zijn goederen en hielp hij armen en zieken, terwijl hij zelf heel eenvoudig leefde.
Q 05In welke taal werden theologische discussies in de tijd van Blaise Pascal doorgaans gevoerd?
Latijn
Pascal koos in „Les Provinciales“ juist voor de volkstaal en maakte van moeilijke kwesties boeiende dialogen.
Q 06Van welke tijdgenoot, grondlegger van het rationalisme, geldt Pascal vaak als tegenpool?
Descartes
Pascal zag de mens als een mysterie dat nooit helemaal in begrippen te vatten is, hoeveel inzicht het denken ook oplevert.
Q 07Welke verlichtingsdenker bewonderde Pascals „Les Provinciales“ om het satirische karakter?
Voltaire
Tot een eeuw na Pascals dood dienden deze geschriften op scholen als voorbeeld van goed schrijven en logisch denken.
Q 08Welke koning liet in 1710 het klooster Port-Royal-des-Champs met de grond gelijk maken?
Lodewijk XIV
Het klooster, waar Pascals zus Jacqueline was ingetreden, was na de opheffing een bedevaartsoord aan het worden.
Q 09Welk woord ontbreekt in de naam „de … van Pascal“ voor zijn redenering dat geloven loont?
Gok
Dezelfde gedachtegang heet ook wel het Waagstuk van Pascal of Pascals Weddenschap.
Q 10Hoe plant de druk op een vloeistof zich volgens de wet van Pascal voort?
In alle richtingen even sterk
De wet hoort bij Pascals bijdragen aan de hydrostatica; ook aan de hydrodynamica en de combinatoriek droeg hij bij.
Q 11Hoe groot is in Pascals redenering over God de winst voor de gelovige als God bestaat?
Oneindig
Bestaat God niet, dan verliest men volgens Pascal niets. De uitspraak is opgenomen in zijn „Pensées“.
Q 12Tussen de jansenisten en welke orde woedde de polemiek waarin Pascal in 1656 belandde?
Jezuïeten
Pascal mengde zich in de strijd met een reeks anoniem gedrukte vlugschriften die in heel Frankrijk populair werden.
Q 13Welke wiskundige ontmoette Pascal nooit persoonlijk, ondanks hun productieve samenwerking?
Pierre de Fermat
De twee stimuleerden elkaar per brief om oplossingen voor steeds nieuwe vraagstukken te vinden, onder meer over winstkansen.
Q 21Met welke heersende opvatting maakte Pascals wet over vloeistofdruk uit 1653 korte metten?
Het luchtledige bestaat niet
Pascal liet zien dat het peil in een omgekeerde buis alleen afhangt van de druk van de omringende lucht.
Q 22Wiens vraag over kansspelen zette Blaise Pascal aan tot het bestuderen van winstkansen?
Chevalier De Méré
Uit dit onderzoek en de brieven die erop volgden, ontstond de kansrekening als volwaardige tak van de wiskunde.
Q 23Na contact met welke wiskundige kwam de 16-jarige Pascal met zijn stelling over kegelsneden?
Desargues
De stelling gaat over een willekeurige zeshoek die in een kegelsnede is ingeschreven; het manuscript is nooit teruggevonden.
Q 14Naar welke Duitse stad zijn de halve bollen genoemd die het bestaan van het vacuüm bevestigden?
Maagdenburg
Er was bijna 10 000 N nodig om de twee helften van zo'n leeggepompte bol uit elkaar te trekken.
Q 15In welke stad ging de vader van Blaise Pascal in 1639 werken als belastinginspecteur?
Rouen
Étienne Pascal moest veel berekeningen maken en Blaise hielp hem daarbij; dat werk inspireerde hem tot zijn rekenmachine.
Q 16Aan welke niet-SI-eenheid is de hectopascal, gangbaar voor luchtdruk, precies gelijk?
Millibar
Eén hectopascal staat voor honderd pascal; het symbool is hPa.
Q 17Waar vond men na de dood van Blaise Pascal twee handschriften van zijn hand?
In de voering van een kledingstuk
Het was één getuigenis in tweevoud, op perkament en op papier, over een nacht in november die zijn leven veranderde.
Q 18Hoeveel hectopascal bedraagt de standaarddruk van de atmosfeer op zeeniveau?
1013
Bij veel hogere drukken, zoals in de reologie en de petrologie, rekent men liever in kilopascal, megapascal of gigapascal.
Q 19Wiens opvattingen over zonde en genade vond Pascal zuiverder dan die van de Katholieke Kerk?
Augustinus
Pascal verdiepte zich steeds meer in de Bijbel en de werken van de kerkvaders, maar trad nooit uit de Kerk.
Q 20In welk jaar kreeg Blaise Pascal, na een tijd van werelds leven in Parijs, een openbaring?
1654
Daarna trok hij zich vaker terug in het klooster Port-Royal, waar zijn zus Jacqueline al eerder was ingetreden.
Q 24Welke kromme bestudeerde Blaise Pascal onder de naam „roulette“?
Cycloïde
Het onderzoek hoorde bij zijn werk aan de infinitesimaalrekening, waaraan later ook Leibniz bijdroeg.
Q 25Voor welke grootheid is de pascalseconde, afgeleid van de pascal, de eenheid?
Dynamische viscositeit
Het symbool is Pa·s; de grootheid heet ook de coëfficiënt van inwendige wrijving.
Q 26Hoeveel pascal druk oefent 1 m³ water op Aarde uit op een oppervlak van 1 m²?
9810
Een kubieke meter zoet water van 4 graden Celsius heeft een massa van 1000 kg; de valversnelling is 9,81 m/s².
Q 27Wat stelde men vast toen het lichaam van Blaise Pascal na zijn dood werd onderzocht?
Compacte hersenmassa
De massa drukte tegen een verdikte fontanel, wat voor een deel de pijnen verklaarde waaraan Pascal van jongs af leed.
Q 28Aan de armen van welke stad schonk Blaise Pascal de winst van zijn koetsenmaatschappij?
Blois
In die stad stierven velen een hongerdood. De lijndiensten op vaste routes waren vanaf het eerste moment een groot succes.
Q 29Welke schuilnaam staat als briefschrijver in de volledige titel van Pascals „Les Provinciales“?
Louis de Montalte
Voor wiskundig werk gebruikte Pascal een andere schuilnaam: A. Dettonville. Tijdens zijn leven werd hij nooit als schrijver van de brieven ontmaskerd.
Q 30Tot welke pater, biechtvader van de koning, richtte Pascal zijn latere „Provinciales“?
Annat
Deze pater bestreed de jansenisten met veel ijver; de brieven aan hem horen bij de tweede helft van de reeks.