Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Johannes de Doper is de profeet die in de woestijn predikte, mensen doopte en volgens de evangeliën de weg bereidde voor Jezus. Zijn kritiek op zijn landheer kostte hem uiteindelijk het leven. Deze quiz gaat over zijn geboorte, zijn boodschap en zijn dood, maar ook over de relikwieën die aan hem worden toegeschreven en over Sint-Jan: de vuren, kruiden en feesten rond zijn geboortedag in heel Europa.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welke rivier doopte Johannes de Doper zijn volgelingen en ook Jezus?
Jordaan
Voor het ritueel was stromend water nodig, en in de buurt van de woestijn waar hij woonde kwam maar één waterloop in aanmerking.
Q 02In de gedaante van welke vogel verscheen de heilige Geest bij de doop van Jezus?
Duif
Daarnaast ging de hemel open en klonk de stem van God, die de dopeling als zoon aansprak.
Q 03Van welk materiaal was de ruwe mantel die Johannes de Doper in de woestijn droeg?
Kameelhaar
Bij de mantel hoorde een leren gordel, en hij leefde van sprinkhanen en wilde honing: het uiterlijk van een woestijnbewoner.
Q 04Hoe heette de vader van Johannes de Doper, die als priester diende?
Zacharias
Johannes was zijn enige zoon en stamde via hem uit een oud priestergeslacht; zijn moeder heette Elisabet.
Q 05Welke aartsengel kondigde de geboorte van Johannes de Doper aan bij diens vader?
Gabriël
De ouders waren al op hoge leeftijd en de moeder gold als onvruchtbaar: een vast joods vertelschema voor kinderen die later een grote rol zouden spelen.
Q 06Op welke datum valt Sint Jansdag, het geboortefeest van Johannes de Doper?
24 juni
De datum ligt zes maanden vóór Kerstmis, omdat Johannes volgens Lucas een half jaar eerder dan Jezus ter wereld kwam.
Q 07Op welk astronomisch moment gaan de vreugdevuren van Sint Jansavond oorspronkelijk terug?
Zomerzonnewende
De vuren stammen van voorchristelijke midzomerfeesten en werden pas later verbonden met de geboortedag van de heilige.
Q 08Hoe heette volgens Josephus het meisje wier dans Johannes de Doper het hoofd kostte?
Salomé
De evangeliën noemen haar naam niet. Haar stiefvader beloofde haar na de dans een wens, en op aanraden van haar moeder vroeg ze om het hoofd van de gevangene.
Q 09Welke plant kreeg de bijnaam jaag den duvel omdat ze tegen hekserij zou beschermen?
Sint-janskruid
Bloemen die op Sint Jansdag werden geplukt, golden als afweermiddel tegen boze krachten, magie en ander gevaar.
Q 10Aan welke oudtestamentische profeet doet de ruige gestalte van Johannes de Doper denken?
Elia
De evangelisten schrijven hem ook de functie van deze voorganger toe: de boodschapper die aan de komst van God voorafgaat.
Q 11In welke stad staat de Omajjadenmoskee, waar de schedel van Johannes de Doper zou liggen?
Damascus
Er zijn meerdere schedels die aan hem worden toegeschreven: ook Istanboel, Rome en Jeruzalem maken aanspraak op het relikwie.
Q 12Van welke tetrarch was Johannes de Doper een uitgesproken criticus?
Herodes Antipas
Marcus en Matteüs laten Johannes zijn landheer rechtstreeks aanspreken op diens onwettige huwelijk; die confrontatie werd hem noodlottig.
Q 13Wat betekent het Griekse werkwoord baptizō, waarvan de bijnaam Doper is afgeleid?
Onderdompelen
De dopeling ging volledig kopje-onder in stromend water; anders dan bij de zelfwassingen uit de Tora voerde een ander het ritueel uit.
Q 21Welke apostel van Jezus was eerst een leerling van Johannes de Doper?
Andreas
Hij was de broer van Petrus. In het vierde evangelie verwijst Johannes zijn eigen leerlingen zelf door naar Jezus.
Q 22Onder welke Latijnse naam is de lofzang van de vader van Johannes de Doper bekend?
Benedictus
De vader zong het profetische lied na de geboorte van zijn zoon; het voorspelt dat het kind voor de Heer uit zal gaan.
Q 23Welk fort noemt Josephus als plaats van gevangenschap en executie van Johannes de Doper?
Machaerus
Via dit fort was eerder de eerste vrouw van de tetrarch naar haar vader gevlucht, toen ze hoorde dat haar man haar wilde verlaten.
Q 14In welke Canadese provincie is de geboortedag van Johannes de Doper een officiële feestdag?
Quebec
Kolonisten uit Europa brachten het feest mee naar Canada; het geldt er als nationale feestdag van de provincie.
Q 15Op wat voor feest werd volgens Marcus om het hoofd van Johannes de Doper gevraagd?
Verjaardagsfeest
De heerser voelde angst en genegenheid voor zijn gevangene en sprak af en toe met hem, wat de afloop een tijd uitstelde.
Q 16Welke componist maakte in 1905 een opera van Oscar Wildes stuk over de dood van Johannes?
Richard Strauss
De opera is Duitstalig en voor het grootste deel een vertaling van het toneelstuk; in 1923 volgde ook een verfilming.
Q 17Van welk Noord-Hollands dorp is Johannes de Doper de beschermheilige?
Laren
Elk jaar trekt daar op de zondag die het dichtst bij zijn feestdag ligt de Sint-Jansprocessie door het dorp.
Q 18Van welke heilige wordt, net als van Johannes de Doper, de geboortedag gevierd?
Maria
De meeste heiligen worden herdacht op hun sterfdag of op een andere belangrijke datum in hun leven.
Q 19Volgens welke godsdienst was Johannes de Doper de laatste profeet van God?
Mandeïsme
In de heilige boeken van deze godsdienst geldt hij als de belangrijkste profeet, terwijl Jezus er juist een valse messias wordt genoemd.
Q 20Waarom liet de tetrarch Johannes de Doper volgens Josephus executeren?
Uit vrees voor politieke onrust
Josephus noemt geen onthoofding en geen dans; het volk zag een latere militaire nederlaag van de heerser als goddelijke straf.
Q 24Welke stad kreeg in 1206 een schedel van Johannes de Doper uit Constantinopel?
Amiens
De schedel kwam er na de Vierde Kruistocht aan; de Notre-Dame van de stad zou gebouwd zijn om het relikwie te vereren.
Q 25Welke groep spreekt Johannes de Doper bij Lucas aan naast de rijken en de soldaten?
Tollenaars
Lucas voegde deze raadgevingen toe: de drie groepen moeten zich sociaal rechtvaardig gedragen, wat Johannes iets van een wijsheidsleraar geeft.
Q 26Met hoeveel bloemen en kruiden moet een Jāņi-krans gevlochten zijn om rampen te voorkomen?
27
Zulke kransen dragen vrouwen en meisjes op het Letse midzomerfeest; mannen dragen er een van eikenbladeren, symbool van fysieke kracht.
Q 27Met welke Nabateese koning raakte de tetrarch die Johannes de Doper liet doden in conflict?
Aretas IV
De koning was zijn schoonvader. Toen de tetrarch diens dochter wilde verlaten, volgde een oorlog die voor hem op een verwoestende nederlaag uitliep.
Q 28In welk jaar zou Johannes de Doper in San Lorenzo Nuovo aan een boer zijn verschenen?
1563
Via de boer zou hij de bevolking hebben opgedragen een kerk te bouwen; die kerk in de vallei van het Bolsenameer is nu een ruïne.
Q 29Wat betekent de titel Ginza Raba, een heilig boek waarin Johannes de Doper hoofdprofeet is?
De Schat
Een ander boek uit dezelfde traditie, het Boek van Johannes, bevat preken die aan hem werden toegeschreven.
Q 30In welk jaar ontdekte Shimon Gibson de grot die hij aan Johannes de Doper toeschreef?
1999
De grot ligt in Nahal Tzova. Bij de redenering zijn vraagtekens geplaatst: direct bewijs dat Johannes er woonde ontbreekt.