Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Kameleons zijn hagedissen die je meteen herkent: een schiettong, ogen die los van elkaar draaien, tangachtige poten en een huid die van kleur verschiet. Deze quizvragen gaan over hun bouw, hun leefgebied van Zuid-Europa tot Sri Lanka, hun jacht, hun voortplanting en de herkomst van hun naam. Ook de Oost-Afrikaanse driehoornkameleon komt aan bod. De vragen lopen op van makkelijk tot pittig, dus geschikt voor een quizavond, de klas of gewoon tussendoor.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk eiland is bijzonder rijk aan kameleonsoorten, waarvan een groot deel endemisch is?
Madagaskar
Verreweg de meeste soorten leven in Afrika; alleen in een groot gebied rond de Sahara ontbreken kameleons.
Q 02Aan welke gehoornde dinosauriër doet de Oost-Afrikaanse driehoornkameleon denken?
Triceratops
Vooral de mannetjes dragen drie opvallende kophoorns, waarmee ze elkaar proberen te overbluffen.
Q 03Hoe jagen kameleons doorgaans op hun prooi?
Loeren vanuit een hinderlaag
Ze blijven doodstil zitten tot een prooidier binnen bereik van de tong komt. Alleen een hongerige kameleon gaat actief op zoek naar eten.
Q 04Tot welke grotere groep van hagedissen behoren de kameleons?
Leguaanachtigen
De familie heet wetenschappelijk Chamaeleonidae. Ook de agamen en de leguanen worden in dezelfde groep geplaatst.
Q 05Hoeveel graden beslaat de zichthoek van een kameleon zonder dat hij zijn kop beweegt?
360
De uitpuilende ogen draaien onafhankelijk van elkaar, zodat het dier vooraan een prooi kan bekijken en tegelijk de omgeving achter zich in de gaten houdt.
Q 06Wat bootsen kameleons na met hun wiegende manier van lopen?
Blad in de wind
Kameleons staan bekend om hun slome tred; die trage motoriek onderscheidt ze van vrijwel alle andere hagedissen.
Q 07Waardoor worden kameleons vooral door de mens teruggedrongen?
Kappen van bossen
Ook het vangen van exemplaren voor de handel in exotische dieren doet kameleons geen goed.
Q 08Welke dieren zijn de natuurlijke vijanden van kameleons?
Slangen en roofvogels
Ook door de mens geïntroduceerde roofdieren zoals honden en katten jagen op kameleons.
Q 09Wat kan een kameleon, anders dan veel andere hagedissen, niet met zijn staart?
Afwerpen
De ronde, sterk gespierde staart ligt in rust vaak als een spiraal opgerold en wordt bij het vluchten juist achter het lichaam gestrekt.
Q 10Welke stof hebben zwangere kameleonvrouwtjes veel nodig voor de ontwikkeling van de eitjes?
Kalk
Bij een tekort halen de vrouwtjes de stof uit hun eigen skelet, waardoor ze verzwakken.
Q 11Wat is de belangrijkste functie van het kleurveranderen bij kameleons?
Communicatie
Met een kleurwissel maakt een kameleon zich juist beter zichtbaar voor andere kameleons, en dat hoeven geen soortgenoten te zijn.
Q 12Welke vissen beschieten hun prooi met een waterstraal, zoals de kameleon met zijn tong?
Schuttersvissen
Net als kameleons mikken deze vissen met hulp van stereoscopisch zicht, iets wat maar bij enkele dieren voorkomt.
Q 13Wat likken veel kameleons op in plaats van uit een bakje te drinken?
Dauwdruppels
In een terrarium wordt dat nagebootst door te nevelen.
Q 21Hoe heet de tangachtige bouw van kameleonpoten, die ook bij vogels voorkomt?
Zygodactyl
De gewrichten van de poten zijn met elkaar vergroeid, op het laatste pootgewricht en het klauwtje na, zodat de poot als een tang om een tak sluit.
Q 22Naar wie is het reukorgaan genoemd dat bij kameleons zijn functie heeft verloren?
Jacobson
Andere hagedissen vangen met hun tong geurdeeltjes op en strijken die langs dit orgaan; bij kameleons is het alleen nog in aanleg aanwezig.
Q 23Hoeveel maanden duurt de incubatietijd van de Parsons kameleon maximaal?
24
Bij andere soorten kruipen de jongen al na vier tot zes maanden uit het ei; voor de ontwikkeling van het embryo is een hoge omgevingstemperatuur vereist.
Q 14Wat betekent de uit het Grieks afkomstige naam ‘chamaeleon’ letterlijk?
Aardleeuw
Ook het Engels, het Frans en het Duits gebruiken voor deze hagedissen een naam met dezelfde Griekse oorsprong.
Q 15Welk gebied geldt als de waarschijnlijke bakermat van de kameleonfamilie?
Vasteland van Afrika
Kameleons leven alleen in de Oude Wereld: behalve in Afrika ook in Zuid-Europa, het Midden-Oosten en langs een deel van de Aziatische kust van de Indische Oceaan.
Q 16Waarvoor dienen de hoorns van mannelijke driehoornkameleons?
Rivalen imponeren
Bij de driehoornige soorten staat de middelste hoorn boven de neus en staan de andere twee boven de ogen; een soortgenoot steken doen de dieren er nooit mee.
Q 17In welke twee landen komt de Oost-Afrikaanse driehoornkameleon van nature voor?
Kenia en Tanzania
Het dier bewoont vochtige bergbossen, onder meer rond Nairobi en op de hellingen van Mount Kenya en Mount Meru.
Q 18Hoe noem je kameleons die geen eieren leggen maar jongen in een dun vliesje baren?
Eierlevendbarend
Dit zijn vooral soorten uit wat koelere streken; de jongen verlaten hun vliesje direct na de geboorte.
Q 19Hoe zijn de vijf tenen aan een kameleonpoot gegroepeerd?
Twee tegenover drie
Bij de voorpoot zit het tweetal aan de buitenkant, bij de achterpoot is dat precies omgekeerd. De poten doen daardoor denken aan wanten.
Q 20Wat betekent de geslachtsnaam Trioceros letterlijk?
Drievoudige hoorn
De bekendste soort uit dit geslacht is de Oost-Afrikaanse driehoornkameleon; zijn hoorns zijn verhard, puntig en duidelijk uit ringen opgebouwd.
Q 24Welke kleurcellen in de kameleonhuid bevatten donkerbruine pigmenten?
Melanoforen
Ze liggen in de onderste laag van de huid, net boven twee lagen die licht weerkaatsen.
Q 25In welk jaar werd de kameleonsoort Calumma tarzan ontdekt?
2010
De soort werd gevonden in hooglanden; zulke vondsten zijn de reden dat het aantal bekende kameleonsoorten nog regelmatig verandert.
Q 26Welke kleur bevatten de xanthoforen in de bovenlaag van de kameleonhuid?
Geel
Samen met de erythroforen liggen ze vlak onder de doorzichtige opperhuid. Trekken de pigmentkorrels in een cel samen op één plek, dan wordt die cel transparant.
Q 27Uit welk jaar is de tiende druk van ‘Systema naturae’, waarin Linnaeus één kameleon noemde?
1758
Linnaeus deelde het dier nog in bij het geslacht Lacerta, de hagedissen, onder de naam Lacerta chamaeleon.
Q 28Welke kameleonsoort leeft in India, Pakistan en Sri Lanka?
Chamaeleo zeylanicus
De westelijke kuststrook van het Indisch subcontinent is het meest oostelijke deel van het verspreidingsgebied van de kameleons.
Q 29Welk gebitstype, met tanden boven op de kaakbeenrand, hebben kameleons?
Acrodont
De tanden zitten dus niet in holtes. In dit opzicht lijken kameleons meer op de agamen dan op de leguanen.
Q 30Welke spier (musculus) trekt de uitgestrekte tong van een kameleon weer de bek in?
Hyoglossus
Het uitschieten gebeurt door kringspieren vlak voor het einde van de tong; de terugtrekkende spier loopt juist in de lengte.