Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Messiah is het bekendste oratorium van Georg Friedrich Händel. Hij schreef het in 1741 in iets meer dan drie weken, en een jaar later klonk het voor het eerst in Dublin. Deze quiz gaat over het ontstaan van het werk, de tekst en de orkestratie, de eerste uitvoeringen en latere bewerkingen, en over het leven van de componist zelf. Van makkelijke weetjes tot vragen voor echte kenners: test wat je weet over het oratorium dat elk jaar rond Kerstmis en Pasen in volle zalen klinkt.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk kledingstuk moesten dames thuislaten bij de eerste uitvoering van ‘Messiah’?
Hoepelrok
Zo pasten er meer mensen in de zaal en konden er meer kaarten worden verkocht; de opbrengst ging naar een aantal goede doelen.
Q 02Welke componist maakte in 1789 een bewerking van Händels ‘Messiah’?
Mozart
Händels instrumentatie werd inmiddels als schraal ervaren; de bewerker voegde fluiten, klarinetten, hoorns en trombones toe.
Q 03Met welk christelijk feest verbond Händel zelf zijn ‘Messiah’ vooral?
Pasen
Het oratorium doorloopt alle belangrijke christelijke feestdagen; tegenwoordig klinkt het, zeker in de Angelsaksische landen, vooral rond Kerstmis.
Q 04Hoe lang duurt een uitvoering van Händels ‘Messiah’ in de meeste gevallen?
Krap tweeënhalf uur
Het werk klinkt vooral in de Angelsaksische landen rond Kerstmis, maar wordt ook wel in de paastijd uitgevoerd.
Q 05Welk deel van Händels ‘Messiah’ eindigt met het beroemde Hallelujah-koor?
Tweede
Dit koor geldt als het bekendste onderdeel van het hele oratorium, dat nog verdergaat met de wederkomst en heerschappij van de Messias.
Q 06Wie stelde de tekst van Händels ‘Messiah’ samen uit korte Bijbelpassages?
Charles Jennens
Anders dan Händels ruim 25 dramatische oratoria vertelt dit werk geen afgerond Bijbelverhaal, maar rijgt het losse teksten uit het Oude en Nieuwe Testament aaneen.
Q 07Hoeveel dagen had Händel nodig om zijn ‘Messiah’ te componeren?
24
Hij begon op 22 augustus 1741 en was halverwege september klaar; enkele dagen later werkte hij alweer aan een volgend oratorium.
Q 08In welke stad begon Händel op zijn 18e bij de opera?
Hamburg
Hij speelde er viool in het Theater am Gänsemarkt en schreef er zijn eerste opera's, ‘Almira’ en ‘Nero’.
Q 09Van welk genre had het publiek genoeg, zodat Händel het noodgedwongen opgaf?
Italiaanse opera
Zijn eerste oratoria, zoals ‘Esther’ en ‘Deborah’, kregen meer aandacht; in 1740 liet hij het oude genre volledig links liggen.
Q 10In welk Londens theater klonk ‘Messiah’ een jaar na de eerste uitvoering?
Covent Garden
Händel was er in 1734 aan zijn derde onderneming begonnen; uit die periode stammen successen als ‘Ariodante’ en ‘Alcina’.
Q 11Welk solo-instrument zette Händel in ‘Messiah’ slechts één keer in?
Trompet
De orkestratie is sober gehouden en ook de ruimte voor vocaal vertoon is beperkt: van de vier da capo aria's bleef later maar de helft over.
Q 12In welke bibliotheek wordt de autograaf van Händels ‘Messiah’ bewaard?
British Library
De autograaf hoort bij de Royal Collection; daarnaast zijn er nog zeker acht kopieën uit de 18e eeuw overgeleverd.
Q 13In welk jaar beleefde Händels ‘Messiah’ zijn Londense première?
1743
De uitvoering op 23 maart maakte deel uit van een abonnementserie; een eerdere serie was volledig aan één ander oratorium gewijd.
Q 21Welke dirigent leidde in 1980 de eerste opname van ‘Messiah’ op instrumenten uit Händels tijd?
Christopher Hogwood
Met The Academy of Ancient Music speelde hij de Foundling Hospital-versie, in een bezetting zoals Händel die zelf gebruikte.
Q 22Welk oratorium van Händel telt als enige nog meer koren dan ‘Messiah’?
Israel in Egypt
Händel wilde de nadruk juist niet op het koor leggen en koos voor een gelijkmatiger verhouding tussen koor en solisten.
Q 23Met hoeveel stemmen klonk het Hallelujah-koor bij de Grand National Celebration of Peace?
10.000
Daarbij speelde een orkest van 500 leden; pas eind 19e eeuw gingen er stemmen op om terug te keren naar kleinere bezettingen.
Q 14Onder welke naam kondigden de Londense kranten Händels ‘Messiah’ aan?
A New Sacred Oratorio
Een van de kranten vroeg zich af of zo'n werk wel in het theater kon worden uitgevoerd, met musici uit de theaterwereld.
Q 15Welke blaasinstrumenten voegde Händel toe voor de Londense uitvoering van ‘Messiah’?
Hobo's en fagotten
Oorspronkelijk beperkte hij zich tot strijkers en pauken; in Londen werden de strijkers voor de koren bovendien verdubbeld.
Q 16Wie schreef in 1979 met The New London Chorale de populaire bewerking ‘The Young Messiah’?
Tom Parker
Onder anderen Vicki Brown en Madeline Bell werkten eraan mee; in Nederland wordt de bewerking in de maanden voor kerst op diverse plaatsen opgevoerd.
Q 17Welke componist beïnvloedde Händels oratoria met zijn anthems en odes?
Henry Purcell
Nog groter was de invloed van de Duitse kerkcantate, die Händel beter leerde kennen toen hij tussen 1716 en 1718 Duitsland bezocht.
Q 18Aan welk oratorium begon Händel enkele dagen na het voltooien van ‘Messiah’?
Samson
De eerste akte daarvan was al op 29 september 1741 af; in Londen kreeg dit werk later een hele abonnementserie voor zich alleen.
Q 19Van welk hertogdom was William Cavendish, die Händel naar Ierland haalde, de 3e hertog?
Devonshire
Cavendish was als Lord Lieutenant de vertegenwoordiger van de Britse vorst op het eiland en vroeg Händel voor een winter vol liefdadigheidsconcerten.
Q 20Wat was het eerste libretto dat de tekstschrijver van ‘Messiah’ voor Händel maakte?
Saul
Direct daarna, in 1738, schreef Händel een oratorium op louter Bijbelteksten: het idee dat later ook aan ‘Messiah’ ten grondslag lag.
Q 24In wiens opdracht ontstond in 1789 de nieuwe orkestratie van Händels ‘Messiah’?
Gottfried van Swieten
De bewerking was bestemd voor uitvoering in de Musicalische Cavalirs-Gesellschaft van de opdrachtgever.
Q 25Voor wie is de Anglicaanse dienst bedoeld waarop deel III van ‘Messiah’ vooral is gebaseerd?
Overledenen
Het oratorium volgt de lijn van Verkondiging en Geboorte via Kruisiging, Opstanding en Hemelvaart naar de Verlossing.
Q 26Welk Amerikaans gezelschap gaf in 1857 een complete ‘Messiah’ met 600 tot 700 stemmen?
Handel and Haydn Society
Het succes leidde tot een nog veel grotere uitvoering van het Hallelujah-koor, bij de Grand National Celebration of Peace.
Q 27Tot welk type Bijbels oratorium rekent men Händels ‘Messiah’?
Anthem-oratorium
Een anthem heeft in de regel een oudtestamentische tekst, meestal uit de Psalmen, prijzend van karakter en zonder handeling.
Q 28In de salons van welke graaf klonk de bewerking van ‘Messiah’ uit 1789 voor het eerst?
Esterhazy
De bewerker dirigeerde die eerste uitvoering zelf; de tekst werd gezongen in een Duitse vertaling.
Q 29Welke alt kreeg in 1742 nieuwe partijen in Händels ‘Alexander's Feast’?
Susannah Maria Arne
Ze was toegetreden tot Händels gezelschap; de abonnementserie waarin het werk klonk, ging op 17 februari van dat jaar van start.
Q 30Wie schreef een anthem speciaal voor het concert voor Mercer's Hospital in december 1741?
William Boyce
Op dat concert klonken ook Händels ‘Utrecht Te Deum en Jubilate’ en een coronation anthem; hij werd zelf uitgenodigd het orgel te bespelen.