Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Tora, czyli Pięcioksiąg, to pięć pierwszych ksiąg Biblii i najważniejszy tekst objawiony judaizmu. Opowiada o Przymierzu Boga z narodem Izraela, poprzedzonym dziejami Patriarchów. Quiz sprawdza znajomość hebrajskich nazw ksiąg, zwojów przechowywanych w synagodze oraz sporów uczonych o to, kto i kiedy spisał Pięcioksiąg.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Tora jest najważniejszym tekstem objawionym której religii?
judaizmu
W szerszym znaczeniu słowo to obejmuje także całą Biblię hebrajską oraz tradycję teologiczno-prawną, nazywaną Torą ustną.
Q 02Z jakiej niewoli wędruje do Ziemi Obiecanej naród Izraela w głównym wątku Tory?
egipskiej
Właśnie podczas tej wędrówki zostaje zawarte Przymierze między Bogiem a narodem Izraela, które stanowi główny temat Pięcioksięgu.
Q 03Jaką budowlą kończą się w Księdze Rodzaju opowieści o prapoczątkach ludzkości?
Wieżą Babel
Po tych opowieściach następują pradzieje Izraela, czyli dzieje Patriarchów: Abrahama, Izaaka oraz Jakuba i jego synów.
Q 04Ile dni i nocy trwa potop w jednej z dwóch wersji scalonych w Księdze Rodzaju?
40
Druga wersja mówi o całym roku; różnią się też przyczyny kataklizmu: silny deszcz albo otwarcie się otchłani nieba.
Q 05Które święto przedstawiono w Torze jako wspomnienie rzezi pierworodnych w Egipcie?
Pascha
Podobnie stworzenie świata w 7 dni prowadzi do ustanowienia szabatu, a przymierze z Abrahamem do obrzezania.
Q 06Co po polsku znaczy „Bereszit”, hebrajska nazwa Księgi Rodzaju?
Na początku
Łacińska nazwa tej księgi to Genesis; zawiera ona opowieści od Stworzenia po dzieje Patriarchów.
Q 07Ile różnych opowieści o stworzeniu świata otwiera Księgę Rodzaju?
dwie
W pierwszej świat wyłania się z bezmiaru wód w ciągu siedmiu dni, w drugiej jest początkowo pustkowiem pozbawionym wody.
Q 08Jakiego tworzywa używa Bóg, gdy „lepi” człowieka w drugim opisie stworzenia w Księdze Rodzaju?
gliny
W tym opisie Bóg jest antropomorficzny: „dmucha” w nozdrza człowieka, „sadzi” drzewa w ogrodzie i „spaceruje” w nim.
Q 09Czym są hebrajskie nazwy pięciu ksiąg Tory?
Pierwszymi słowami danej księgi
Nazwy grecko-łacińskie powstały inaczej: nawiązują do kluczowych wydarzeń lub ogólnej treści poszczególnych części.
Q 10Jakim hebrajskim terminem określa się całą Biblię hebrajską, czyli Torę pisaną?
Tanach
Obok Tory pisanej istnieje też Tora ustna, obejmująca tradycję teologiczno-prawną.
Q 11Co oznacza „Bemidbar”, hebrajska nazwa Księgi Liczb?
Na pustyni
Łacińska nazwa tej księgi to Numeri; jest ona czwartą z pięciu części Pięcioksięgu.
Q 12Na jakiej górze, według Księgi Powtórzonego Prawa, Mojżesz otrzymał od Boga prawo?
Horeb
Jest to trzeci z kolei kodeks praw w Pięcioksięgu; pierwszy, razem z Dekalogiem, przedstawia Księga Wyjścia.
Q 13W którym przekładzie z III wieku p.n.e. widać już podział Tory na pięć ksiąg?
Septuaginta
Podział wynikał zapewne ze względów praktycznych: zwój pozostawał poręczny tylko do pewnej objętości.
Co oznacza „Dwarim”, hebrajska nazwa Księgi Powtórzonego Prawa?
Q 21Jakie owoce symbolizują zdobienia zwane rimmonim, umieszczane na drzewcach zwoju Tory?
granaty
Same drzewce noszą nazwę oznaczającą drzewo życia, bo Torę przedstawiano symbolicznie właśnie jako Drzewo Życia.
Q 22Komu Talmud przypisywał opis śmierci Mojżesza kończący Księgę Powtórzonego Prawa?
Jozuemu
Ten fragment od dawna budził wątpliwości co do autorstwa całości Pięcioksięgu, podobnie jak miejsca mówiące o prawodawcy w 3 osobie.
Q 23Który uczony jest dziś najmocniej kojarzony z hipotezą czterech źródeł Pięcioksięgu?
Julius Wellhausen
Dominację w połowie XIX wieku hipoteza zyskała jednak dzięki takim badaczom jak Hermann Hupfeld, Karl Heinrich Graf i Abraham Kuenen.
Słowa
Łacińska nazwa tej księgi to Deuteronomium; otwiera ją rekapitulacja wydarzeń z wędrówki Izraelitów po Synaju.
Q 15Która księga Tory nosi hebrajską nazwę „Wajikra”, czyli „I zawołał”?
Kapłańska
Jej łacińska nazwa to Leviticus; wraz z początkiem następnej księgi zawiera bardzo drobiazgowy kodeks praw.
Q 16Jak nazywają się przepisy prawne wchodzące w skład Tory ustnej?
halacha
Tradycja ustna obejmuje także dodatki i komentarze oraz przypowieści i legendy objaśniające; jest nierozłączna z Torą pisaną.
Q 17Co, w teologii chrześcijańskiej, zapowiadają opisane w Pięcioksięgu przymierza z patriarchami?
Nowe Przymierze
Część chrześcijan uważa, że ścisłe przepisy prawa Tory ich nie obowiązują, w odróżnieniu od nauk moralnych zawartych w Dekalogu.
Q 18Który historyk, obok Filona, w I wieku n.e. wyraźnie przypisał Mojżeszowi całą Torę?
Józef Flawiusz
Stary Testament przypisuje temu prawodawcy wprost autorstwo jedynie określonych ustaw oraz Księgi Powtórzonego Prawa.
Q 19Jaki dokument oznacza litera P w hipotezie czterech źródeł Pięcioksięgu?
kapłański
Pozostałe trzy dokumenty oznacza się literami J, E i D; wszystkie miały być stopniowo scalane i redagowane aż do kanonizacji całości.
Q 20Jak brzmi hebrajska nazwa Księgi Wyjścia, oznaczająca „Imiona”?
Szemot
Łacińska nazwa tej księgi to Exodus; zawiera ona pierwszy z kodeksów praw wraz z Dekalogiem.
Q 24Jak nazywają się wałki, na które nawinięty jest zwój Tory?
ejc chaim
Często wykonuje się je z cennego drewna, a części wystające poza pergamin zdobi rzeźbą i inkrustacją.
Q 25Ile kodeksów praw z różnych epok i źródeł zachował redaktor Pięcioksięgu?
trzy
W oczach redaktora wszystkie miały boskie pochodzenie i były opatrzone autorytetem Mojżesza, dlatego żadnego nie pominięto.
Q 26Jakim greckim terminem Martin Noth wolał określać Czteroksiąg zamiast Pięcioksięgu?
Tetrateuch
Jego zdaniem Księga Powtórzonego Prawa rozwijała się osobno i stanowiła wstęp do deuteronomistycznego dzieła historycznego.
Q 27Którego uczonego uznaje się za pierwszego egzegetę kwestionującego Mojżeszowe autorstwo Tory?
Abena Ezrę
Wskazał kilka wątpliwych miejsc w tekście; w XVI i XVII wieku podobne zastrzeżenia wysuwali między innymi T. Hobbes i B. Spinoza.
Q 28Z którego roku p.n.e. pochodzi reforma króla Jozjasza, ważna dla datowania źródeł Tory?
622
Reforma wprowadziła przepisy prawne i kultowe odpowiadające rozdziałom 12–26 Księgi Powtórzonego Prawa.
Q 29Jak nazywała się perska prowincja, której oficjalnym dokumentem prawnym miał być Pięcioksiąg?
Jehud
Według tej hipotezy dwie wersje historii początków Izraela połączono w jedno dopiero pod naciskiem perskim.
Q 30Jakim niemieckim słowem określa się podstawowy dokument zakładany przez hipotezę uzupełnień?
Grundschrift
Dokument ten miano następnie rozbudowywać o kolejne przekazy, a redaktorzy byli zarazem autorami dopisującymi własne opowieści.